Rối loạn tại Quân khu II (part 2)

Rối loạn tại Quân khu II:

Liệu Tập Cận Bình đã có thể sẵn sàng ứng cứu TBT Trọng nếu quân đội tiến hành đảo chánh?

Nguyễn Trọng Dân (Danlambao) - Bộ trưởng Quốc Phòng (QP) Ngô Xuân Lịch lật đật sang thăm Trung Cộng chỉ 11 ngày sau vụ thanh toán giết chết bí thư tỉnh Yên Bái thuộc QK II và 22 ngày sau khi thiếu tướng Lê Xuân Duy TLQK II đột ngột từ trần. Tướng Lịch sang thăm Trung Cộng trong bối cảnh chức TLQK II vẫn chưa có ông tướng nào nhận lãnh trách nhiệm một cách chính thức. Cho đến nay, sau gần một tháng tướng Duy mất, QK II vẫn là rắn không đầu với trên dưới hơn 35 ngàn quân. Trong tương lai, ai sẽ đảm nhiệm chức TLQK II vẫn còn mờ mịt chưa rõ khi mà tranh giành đấu đá thanh toán bên trong nội bộ đảng và nội bộ các tướng lãnh QP vẫn còn đang diễn ra chưa đến hồi kết thúc.

I. Lo lắng của Chủ tịch Tập Cận Bình trước tình trạng rối loạn tại QK II:

Ngay lúc tướng Lịch viếng thăm Trung Cộng, Chủ tịch Tập Cận Bình đã đặc cách ông Trần Hảo lên làm bí thư tỉnh Vân Nam một cách vội vã sau khi ông Hảo làm chủ tịch tỉnh này được 18 tháng.

Trần Hảo là tay chân của họ Tập từ thời Tập còn là bí thư Thượng Hải năm 2007. Hảo đã từng tiếp TBT Trọng sang thăm Vân Nam khi còn làm tỉnh trưởng vào tháng Tư năm 2015 để bàn bạc sâu hơn về chi tiết trách nhiệm của tỉnh Vân Nam trong việc hỗ trợ TBT Trọng theo chỉ thị của họ Tập. Nay thì với cương vị bí thư tỉnh Vân Nam, ông Hảo có toàn quyền đẩy mạnh những hỗ trợ cần thiết cho TBT Trọng trong tương lai cũng như ông Hảo sẽ có nhiều thuận lợi hơn khi thực thi những kế hoạch của Chủ tịch Tập Cận Bình trong việc giúp đỡ TBT Trọng.

Cách đây tám tháng, tức là vào tháng 12 năm 2015, họ Tập cũng vội vàng đưa tướng Lý Tác Thành lên làm tư lệnh Lục quân, một binh chủng mới được thành lập trong quân đội Trung Cộng; có khả năng tấn công can thiệp vào Việt Nam trong chớp nhoáng với hỏa lực rất mạnh. Tướng Thành đã từng tham chiến tại Việt Nam, nhất là tại vùng biên giới thuộc QK II nên có kinh nghiệm về địa hình hiểm trở của quân khu này. Binh chủng Lục quân mới được thành lập của Trung Cộng dường như chỉ để tập trung tấn công nhanh can thiệp vào Việt Nam khi cần thiết, ngoài ra không thấy mục tiêu chiến lược nào khác được đề ra cho bình chủng này trong chính sách quốc phòng của Trung Cộng.

Những hành động vội vàng kể trên của họ Tập dễ bị báo chí và giới truyền thông hiểu lầm là họ Tập muốn gây thêm vây cánh cho mình trước nhiều chống đối trong nội bộ trước thềm đại hội đảng Cộng sản Trung Quốc vào năm 2017. Nhưng trên thực tế, nếu họ Tập muốn củng cố quyền lực tại TƯ, thì tay chân thân tín của mình như Trần Hảo phải được đề cử vào địa phương hay tỉnh thành có vị trí then chốt trọng yếu gần Bắc Kinh, có nhiều ảnh hưởng về kinh tế đến chính trị trực tiếp đến tại TƯ hơn là ra vùng biên giới xa xôi. Rõ ràng, giới phân tích đã thấy họ Tập rất lo lắng bồn chồn trước những rối loạn bất ổn bên trong nội bộ quân đội của ĐCSVN, nhất là tại QK II, cũng như lo sợ sự lung lay của TBT Trọng. Thái độ này được cho là phù hợp với hành động bồn chồn vội vã của họ Tập khi cử đặc phái viên Tống Đào hiện diện ngay kỳ bỏ phiếu truất phế thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vào tháng Giêng năm nay để tăng thêm sức hậu thuẫn một cách không cần thiết vì Trọng đã đi đến thắng cuộc một cách rõ ràng trong lần bỏ phiếu thứ nhì - do những người bỏ phiếu đã hoàn toàn bị phe Trọng khống chế và mua chuộc.

II. Tại sao họ Tập bồn chồn lo lắng đến sự an nguy quyền lực của TBT Trọng?

Trong suốt gần tám năm qua, họ Tập đã tìm đủ cách để phá vỡ hoặc làm chậm lại đối sách liên minh liên kết các quốc gia trong vùng biển Đông do Tổng thống (TT) Obama của Hoa Kỳ khởi xướng. Nỗ lực của TT Obama là liên minh các nước liên quan một cách chặt chẽ nhằm tạo một sức mạnh chung để áp lực, buộc Trung Cộng phải từ bỏ tham vọng bành trướng lãnh hải của mình. Do đó, để đối phó lại, Bắc Kinh có một đối sách ngoại giao cụ thể chi tiết đối với từng quốc gia trong vùng để phá hoại nỗ lực kêu gọi liên kết của Hoa Kỳ. Cụ thể là đối sách ngoại giao của họ Tập đã thành công ở Úc khi Bắc Kinh làm quốc gia này hoài nghi sức mạnh liên kết trong lời kêu gọi của Hoa Kỳ.

Thế nhưng họ Tập lại bị thất bại nặng nề trước Ấn và Phi Luật Tân dù Bắc Kinh tuyên bố sẵn sàng vung tiền tối đa để đầu tư vào cơ sở hạ tầng kinh tế của hai nước này.

Ấn Độ lại vui mừng nhận sự hậu đãi kinh tế từ phía Hoa Kỳ mà gạt bỏ mọi đề nghị hậu đãi kinh tế từ họ Tập. Không những vậy, Ấn lại đi đến ký kết hiệp ước quân sự với Mỹ cuối tháng Tám năm nay; mở đường cho sự can dự sâu hơn của Hải quân Ấn tại biển Đông. Ấn Độ không bị chính sách dụ dỗ về kinh tế của Trung Cộng làm mờ mắt như họ Tập mong đợi vì chính phủ Ấn thấy rõ hiểm họa cho kinh tế Ấn nếu Trung Cộng thật sự chiếm ưu thế hay làm chủ biển Đông.

Phi Luật Tân thì không những bác bỏ mọi đề nghị ve vãn viện trợ kinh tế và bất chấp những hù dọa quân sự của Trung Cộng mà còn kiện Trung Cộng ra tòa án thường trực về biển đảo ở Hague, gọi tắt là tòa PCA (Permanent Court Arbitration). Vào tháng Bảy năm nay, tòa PCA phán quyết khẳng định Trung Cộng không có cơ sở pháp lý khi tuyên bố chủ quyền trên Trường Sa và Hoàng Sa cũng như trên đảo Hoàng Nhan (Scarborough Shoal). Tuy tòa PCA không có lực đủ mạnh để buộc Trung Cộng rút hải quân của mình ra khỏi biển Đông theo phán quyết nhưng cũng đủ làm cơ sở pháp lý để vạch trần thủ đoạn vừa lấn hiếp vừa ve vãn của Trung Cộng đối với Phi Luật Tân cũng như đối với nhiều quốc gia khác trong vùng cho mưu đồ độc chiếm biển Đông của mình.

Riêng đối với Việt Nam, một quốc gia nằm ngay tâm điểm ở biển Đông về địa dư của mọi tranh chấp lãnh hải thì họ Tập không thể nào ở vào thế thất bại như tại Phi được vì nếu Việt Nam chịu liên kết quân sự với Hoa Kỳ và đồng ý sẽ cùng Hoa Kỳ giao chiến tấn công Trung Cộng khi cần thiết thì toàn bộ đường lưỡi bò chín đoạn tại biển Đông của Trung Cộng bị cắt ngay giữa. Việt Nam có một lợi thế địa dư về hải chiến tại biển Đông rất nguy hiểm cho Hải quân Trung Cộng trên con đường bành trướng xuống phía Nam. Hỏa tiễn hiện đại của Hoa Kỳ nếu có thể đặt dọc theo dãy Trường Sơn sát biển khi phóng ra sẽ làm Hải quân Trung Cộng tê liệt và thiệt hại nặng không thể phản kháng lại. Đó là chưa kế nếu Hoa Kỳ trú đóng tại vịnh Cam Ranh thì coi như đường lưỡi bò chín đoạn tại biển Đông của Trung Cộng bị cắt làm đôi hết cách cứu vãn. Hơn nữa, Việt Nam có ngã về phía Trung Cộng thì Trung Cộng mới có điều kiện lấn hiếp giành đảo, giành biển từ từ chứ nếu Việt Nam mà là đồng minh của Hoa Kỳ thì ý đồ này của Trung Cộng sẽ rất khó mà thực hiện.

Vây cánh của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong nội bộ ĐCSVN đã chiếm ưu thế từ năm 2008 trở đi. Thủ tướng Dũng cần Hoa Kỳ như con người cần hơi thở vì chỉ có Hoa Kỳ mới đủ tài lực nuôi nổi tập đoàn quan liêu cán dốt hối lộ tham nhũng của ông ta. Quan hệ Việt-Mỹ được thúc đẩy mạnh mẽ trong suốt bốn năm, từ năm 2008 đến năm 2011 và đến ngày Ba tháng Sáu năm 2012, thì Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ là Panetta đã có thể đứng tại Cam Ranh mà khẳng định rằng: "Hải quân Hoa Kỳ có thể sử dụng cảng Cam Ranh là điều kiện thiết yếu cho mối quan hệ quốc phòng giữa hai nước và điều này sẽ xảy ra trong nay may.” Vào lúc đó, Hoa Kỳ và Việt Nam đã thật sự xích lại quá gần và trở nên nguy hiểm cho đường lối bành trướng lãnh hải của Bắc Kinh ở biển Đông.

Mãi đến cuối năm 2012, Họ Tập mới lên nắm quyền kiểm soát lãnh đạo đất nước, tức là sau khi Dũng làm thủ tướng tại Việt Nam gần năm năm. Họ Tập thấy rõ mình đang bị muộn màng cho một thế cờ và vì vậy, họ Tập cần TBT Trọng như cá cần nước trong âm mưu gấp rút, hoặc là loại bỏ Dũng nhằm phá đổ hoàn toàn tiến trình hợp tác quân sự Việt-Mỹ, hoặc nếu trong trường hợp quá bi đát do muộn màng, thì chỉ cố làm tranh chấp nội bộ giữa thủ tướng Dũng và TBT Trọng gia tăng khiến quốc sách của Việt Nam trong quá trình hợp tác quốc phòng với Hoa Kỳ bì lừng khừng chậm lại. Đương nhiên, Hoa Kỳ không thể nào ký kết một hợp đồng thuê mướn cảng Cam Ranh lớn lao tốn kém khi nội bộ chính trị của ĐCSVN còn lo đấu đá chưa ngã ngũ cho quyết định sau cùng.

Họ Tập đã thành công khi TBT Trọng khéo léo xoay chuyển hàng ngũ nhân sự trong đảng đang từ dày đặc người của thủ tướng Dũng thành một lực lượng đông đảo truất phế Dũng.

Tuy nhiên, sau khi thở phào nhẹ nhõm là đã loại được thủ tướng Dũng ra khỏi TƯ rồi, cả TBT Trọng và Tập Cận Bình mới nhận ra là họ đã dùng thuốc quá liều lượng, vì giờ đây, thế lực mà ĐCSVN phải đối phó bên trong nội bộ của mình lại chính là quân đội, và nếu như biến loạn xảy ra tại Việt Nam do quân đội tiến hành, thì mọi công sức của họ Tập trước giờ bị trôi sông hết! Hơn bao giờ hết trong lúc này, Chủ tịch Tập Cận Bình cần bè đảng của TBT Trọng tồn tại trên quyền lực để hợp thức hóa lãnh hải tại biển Đông của Trung Cộng thông qua lấn hiếp (lãnh hải) Việt Nam.

III. Tại sao quân đội bất mãn TBT Trọng?

Họ Tập hiểu rõ TBT Trọng tuy có thể đối phó với thủ tướng Dũng, chiến thắng Dũng một cách ngoạn mục từ thế yếu nhưng Trọng sẽ không đủ sức để đối phó với những kẻ cầm súng, nhất là những kẻ cầm súng đang bất mãn. Các tướng lãnh đang nắm binh quyền bất mãn ở TBT Trọng vì ba lý do chính sau:

Lý do 1: TBT Trọng hậu đãi ngân sách bổng lộc cho các tướng Công An quá cao so với các tướng lãnh sĩ quan quân đội

Hầu hết, tất cả các cấp sĩ quan Công An giàu có nhanh chóng hơn các tướng lãnh sĩ quan quân đội là một điều quá rõ do lực lượng Công An đang trở thành kiêu binh được đảng cưng chiều và trở thành công cụ chó săn sai bảo để bảo vệ ổn định chính trị chế độ. Do đó, lực lượng Công An có toàn quyền thao túng ngân sách để đục khoét và và tham nhũng.

Tướng Công An Trần Đại Quang lại đang làm Chủ-tịch Nước khiến bộ Công An được bao che chắc chắn nên hối lộ và tham nhũng trong ngành Công An lan tràn trắng trợn mà các sĩ quan bên quân đội không làm gì được. Các tướng lãnh sĩ quan quân đội ngày một nóng mặt bất mãn nhưng do đang còn nhiều tranh chấp bên trong nội bộ QP từ cấp quân khu lẫn TƯ, các tướng lãnh sĩ quan quân đội đành nhắm mắt làm ngơ.

Tuy nhiên, sự nhịn nhục của những kẻ cầm súng bao giờ cũng rất giới hạn, và lực lượng tướng lãnh công an bu vây quanh TBT Trọng sẽ không đủ sức chống đỡ những ông tướng quân đội này khi họ ra lệnh nổ súng.

Lý do 2: TBT Trọng dù gì cũng bị các tướng lãnh quân đội coi là nhờ có Tập Cận Bình mà có quyền bính.

Trong cuộc đấu đá giữa Trọng và Dũng, TBT Trọng mở cửa gọi họ Tập giúp mình tối đa công khai, thậm chí, mời và tiếp cả đặc phái viên của họ Tập là Tống Đào ngay ngày đại hội đảng bỏ phiếu truất phế thủ tướng Dũng. Giới tướng lãnh quân đội hiểu rõ TBT Trọng sẽ lèo lái quân đội đi vào con đường nhịn nhục Trung Cộng một cách tối đa quá đáng. Điều này chắc chắn như đổ thêm dầu vào cơn lửa bất mãn sẵn có trong giới tướng lãnh quân đội.

Mọi quốc sách về quốc phòng của Việt Nam từ đây điều bị Bắc Kinh chi phối do TBT Trọng mở rộng cửa cho Trung Cộng can thiệp. Điều này càng làm căng thẳng giữa quân đội và TBT Trọng gia tăng mạnh. Thêm vào đó, Tham mưu Trưởng Đỗ Bá Tỵ bị hất ra khỏi bộ QP do áp lực của Trung Cộng càng làm giới tướng lãnh sĩ quan thân tướng Tỵ cảm thấy bất an lo lắng cũng như bất mãn. Sự bất mãn này không có gì có thể xoa dịu được nữa.

Lý do 3: TBT Trọng làm chậm quá trình hiện đại hóa quân đội.

TBT Trọng có thể mượn nợ của Trung Cộng bạc tỷ dùng làm kinh phí đấu đá chính trị nhưng Trọng không thể nào mượn nợ Trung Cộng để canh tân quân đội. Chẳng lẽ nào Trung Cộng ngu đến nỗi cho Trọng mượn kinh phí canh tân quân đội để gia tăng sức mạnh QP của Việt Nam hay sao?

Chỉ có Hoa Kỳ mới thật sự mở vòng tay kêu gọi liên kết và sẵn sàng giúp TBT Trọng canh tân quân đội. Cho nên, đường lối chính trị của TBT Trọng ngã về phía Trung Cộng do cần hậu thuẫn khi đấu đá nội bộ đóng hoàn toàn mọi cánh cửa dẫn đến hy vọng có thêm kinh phí để canh tân hiện đại hóa quốc phòng. Điều này buộc các tướng lãnh trong quân đội cảm thấy cần phải tiến hành loại bỏ Trọng để cứu vãn tình thế tụt hậu bi đát của quân đội. Việt Nam là một đất nước có chiều dài trên ba ngàn cây số bờ biển nhưng hiện nay lại phải đi xin từng chiếc tàu tuần duyên cũ về để sử dụng.

IV. Tại sao rối loạn QK II làm họ Tập lo lắng quá mức?

QK II rối loạn khiến Chủ tịch Tập Cận Bình lo lắng quá mức là bởi vì ông ta sợ không thể đem quân cứu được Trọng khi Hà Nội có loạn khiến bao công sức bỏ ra củng cố sự nghiệp chính trị của TBT Trọng trở thành đem muối bỏ biển hết.

Tập Cận Bình là một người rất am hiểu về lịch sử của đất nước ông. Ông biết rất rõ người Mãn Châu sở dĩ có thể cai trị được người Hán suốt mấy trăm năm là do buổi ban đầu Ngô Tam Quế, vốn là tướng trấn giữ Sơn Hải Quan làm quân Mãn không cách gì vượt qua xâm lược Trung Hoa cho nổi, đã mở cửa thành cho quân Mãn tràn vào tiến thẳng đến Bắc Kinh tiêu diệt Lý Tự Thành, mở ra cho triều đại nhà Thanh của người Mãn cai trị Trung Hoa.

Ngày hôm nay, QK II chính là “Sơn Hải Quan” dưới mắt của họ Tập, cản đường tiến của Lục quân Trung Cộng vào Hà Nội để cứu TBT Trọng nếu đảo chánh xảy ra. Hơn nữa, QK II có đầy đủ sức quân, sức súng và khả năng hậu cần để QK I có thể an tâm mà dựa lưng cầu viện. Quân số thường trực của QK II tuy là bằng với quân số của QK I với trên 35 ngàn quân nhưng khi cần, số quân huy động có thể nhanh chóng tăng gấp ba lần. Phi trường quân sự tại Yên Bái thuận tiện cho mọi tăng viện. Các độ cao núi non hiểm trở của QK II đủ sức để pháo binh và hỏa tiển có thể tăng viện hỏa lực cho QK I nếu cần thiết.

Nếu họ Tập có được một ông tướng tư lệnh theo kiểu "Ngô Tam Quế" trấn thủ ở QK I nên cất quân đâm xuyên QK I tiến đến Hà Nội thay vì đi qua ngã của QK II cho dễ dàng hơn thì cũng bị sức mạnh quân sự từ QK II tiến đánh chận lại không cách gì tiến thêm nổi về Hà Nội. Trong trường hợp họ Tập điên tiết vừa đánh QK I và QK II cùng lúc thì một mình QK II vừa đánh phòng thủ quân khu của mình, vừa đủ sức tăng viện cho QK I khiến Trung Cộng phải dừng bước tiến rồi lần hồi bị phản công nếu QK II nhận được tiếp viện từ hậu phương. Quân khu II mà còn phòng thủ và chi viện cho QK I thì binh chủng Lục quân của họ Tập không cách gì có thể tiến đến Hà Nội trong chớp nhoáng để cứu TBT Trọng được.

Nói tóm lại, QK II còn, Hà Nội còn. Quân khu II mất thì họ Tập sẽ có Hà Nội trong tay. Giới tướng lãnh Trung Cộng hiểu rõ điều đó và họ Tập đang tìm đủ cách thúc ép TBT Trọng đưa ra một ông tướng theo kiểu "Ngô Tam Quế" lên làm TLQK II, sẵn sàng mở ngỏ QK II để Lục quân của họ Tập có thể đến Hà Nội trong chớp nhoáng khi cần thiết.

Chỉ có điều hiện nay, khó mà có ai ngồi vào chức TLQK II. TBT Trọng có thể đá được Dũng ra khỏi TƯ không có nghĩa là ông ta đủ mạnh để sai khiến các tướng lãnh quân đội. Không phải vô cớ mà chức TLQK II vẫn còn trống cho đến nay. Không có một ông tướng kiểu "Ngô Tam Quế" nào có thể ngồi vững chức tư lệnh tại QK II cả trong tình hình tranh chấp căng thẳng tại bộ QP giữa đảng và quân đội chưa có hồi kết.

Mặc dù vụ giam lỏng bộ trưởng QP Phùng Quang Thanh bị thất bại vào giờ chót, nhưng hệ lụy của nó quá nặng nề. Bộ QP của Việt Nam hiện nay đã bị bể nát mà một ông tướng chính ủy ngồi bàn giấy như tướng Lịch không cách gì có đủ sức ảnh hưởng đến các tướng đang cầm quân tác chiến. Phe quân đội giam lỏng tướng Thanh tuy thất bại nhưng vẫn còn tại chức với đầy đủ binh quyền, chỉ có mỗi tướng Đỗ Bá Tỵ là bị hất văng ra khỏi bộ QP mà thôi. Cho nên mọi bổ nhiệm của TBT Trọng trong quân đội điều bị các tướng lãnh dị ứng dè chừng và bất mãn chống đối.

Trong danh sách Ủy-viên Quân-Ủy Trung Ương (UVQUTƯ) từ năm 2010 đến 2015, thì chỉ có mỗi tướng cấp quân khu là TLQK II nằm trong danh sách, còn các UVQUTƯ còn lại là các tướng lãnh cao cấp thuộc bộ QP ở TƯ.

Thế nhưng QUTƯ khóa 2015-2020 kỳ này thì khác hẳn, hầu hết các tư lệnh quân khu đều là UV, cho thấy quyền uy của bộ trưởng QP đã gần như không còn nữa, trong khi các tướng quân khu có ảnh hưởng lớn hơn tại TƯ, các tư lệnh quân khu từ nay sẽ nói chuyện bàn việc quốc phòng cũng như mặc cả hợp tác hay phản đối trực tiếp thẳng đến TBT Trọng.

Danh sách UVQUTƯ năm 2015- 2020 bao gồm hầu hết các tướng tư lệnh quân khu:

Danh sách UVQUTƯ năm 2010- 2015 chỉ có mỗi TLQK II năm trong danh sách:

Quyền hạn của các tướng tư lệnh quân khu gia tăng một cách bất ngờ qua mặt bộ QP như thế cho thấy TƯ đảng đang đối phó với một tình trạng cát cứ sứ quân manh nha hình thành mà mọi sự bổ nhiệm hay thay thế các tư lệnh từ TƯ đều bị giới sĩ quan quân khu chống đối triệt hạ.

Bất luận là vì lý do gì mà quân đội loại bỏ TBT Trọng trong nay mai, thì họ Tập cũng cần tiến quân xuyên qua QK II suôn sẻ để kịp thời đến Hà Nội cứu TBT Trọng. Thế mà cho đến giờ phút này, con đường xuyên qua QK II dành cho Lục quân của họ Tập vẫn chưa được bảo đảm là sẽ không có kháng cự. Trong khi đó, họ Tập biết rõ những kẻ tướng lãnh cầm súng khi bất mãn, khó mà đoán biết được khi nào tiếng súng sẽ nổ để rồi TBT Trọng bị truất phế. Họ Tập lo sợ rối loạn ở quân khu II sẽ lây lan về Hà Nội khiến bao công sức nâng đỡ TBT Trọng của mình lại bị xôi hỏng bỏng không!

Ngày nào TBT Trọng chưa thể biệt phái được một tướng chính ủy kiểu Ngô Tam Quế ra đóng QK II là ngày đó, tính mạng của TBT Trọng vẫn nằm ngoài khả năng tiếp cứu của họ Tập.

V. Phương án đối phó của TBT Trọng (và Tập Cận Bình) trước sự bất mãn của các tướng lãnh sĩ quan trong quân đội Việt Nam hiện nay:

Giới phân tích đã bắt đầu nhìn thấy nỗ lực của TBT Trọng dưới sự giúp đỡ của Tập Cận Bình đang tiến hình hành cái gọi là “chính ủy hóa quân đội,” có nghĩa là TBT Trọng ráng nâng đỡ các tướng tá xuất thân từ chính ủy, không phải sĩ quan có khả năng chỉ huy tác chiến trận mạc, lên nắm mọi chức tư lệnh quan trọng từ sư đoàn đến quân khu và cả binh chủng lẫn các vị trí Thứ trưởng và Bộ Trưởng QP. Các sĩ quan này không có thực tài về tác chiến vì chỉ xuất thân từ đảng và nhờ Trọng nâng đỡ mà lên nên sẽ trung thành đối với TBT Trọng hơn.

Chính ủy Ngô Xuân Lịch, Bộ Trưởng QP là một thí dụ điển hình cho đối sách đảng ủy hóa quân đội của TBT Trọng được Tập Cận Bình ủng hộ. So sánh về khả năng điều khiển quân đội cũng như hoạch định chiến lược QP, tướng Tỵ hơn hẳn tướng Lịch nhưng TBT Trọng đã hất Tỵ thẳng tay công khai ra khỏi bộ QP và để tướng Lịch làm bộ trưởng.

Tuy nhiên, TBT Trọng đang bị khựng lại khi tiến hành đại trà chiến lược chính ủy hóa này xuống các quân khu, các binh chủng hay các sư đoàn vì bị các sĩ quan chống đối công khai. Các tướng quân khu sẵn sàng động binh tạo phản nếu Trọng cố dồn họ đến đường cùng và lột chức quyền của họ trao lại cho các chính ủy.

Các tướng quân khu đã bắt đầu bất tuân lệnh của bộ quốc phòng buộc Trọng phải thỏa hiệp và chấp nhận hầu như gần hết các tướng quân khu vào danh sách UVQUTƯ để giảm bớt bất mãn. Đó cũng là lý do tại sao danh sách UVQUTƯ khóa 2015-2020 tràn ngập các sĩ quan từ quân khu. Ai ai cũng nhìn thấy Trọng chờ cho tình hình xoa dịu bớt rồi bẻ gãy từng tướng quân khu một để thay thế vào bằng một chính ủy vô tài trong thầm lặng. Tuy nhiên, dự tính âm mưu là một lẽ nhưng mà thành công hay không thì lại là một chuyện khác, phải chờ xem.

Đối với Tập Cận Bình, thì chính sách đảng ủy hóa vị trí các tư lệnh quân khu hay sự đoàn của TBT Trong rất có lợi sẽ giảm bớt khả năng tác chiến của quân đội Việt Nam vì các sĩ quan chính ủy hoàn toàn không có kiến thức điều khiển trận mạc. Ngoài ra, họ Tập hy vọng chính sách này sẽ giảm bớt nguy cơ của TBT Trọng bị quân đội đảo chánh - điều mà Tập không muốn nhìn thấy trong này. Họ Tập cần TBT Trọng để Việt Nam thuận thảo theo đường lối đối ngoại của Bắc Kinh nhằm hợp thức hóa nhiều hơn nữa các phần lãnh hải cũng như khiến kế hoạch liên minh của Hoa Kỳ thêm khó khăn bất thành.

VI. Kết:

Liệu họ Tập có đủ sức tiến về Hà Nội giải cứu TBT Trọng khi cần thiết hay không hoàn toàn phụ thuộc vào sự rối loạn tại QK II đến khi nào thì được dàn xếp ổn thỏa có lợi cho TBT Trọng. Nếu tỉnh Yên Bái đang chờ đợi một tướng Công An về làm bí thư thì QK II cũng đang cần phải có một tướng chính ủy ngồi bàn giấy không có khả năng chỉ huy tác chiến về làm tư lệnh.

Và ngay cả trong trường hợp QK II có tân tư lệnh là một chính ủy trung thành với TBT Trọng thì mối lo lắng của họ Tập đối với QK II cũng sẽ chẳng giảm đi chút nào vì các sĩ quan tác chiến bất mãn vẫn có thể giết vị tư lệnh này trong chớp mắt rồi giữ chặt các ngã lộ biên giới phía Bắc khiến họ Tập chỉ còn cách đứng nhìn lực lượng quân đội đảo chánh chiếm trụ sở đảng tại Hà Nội.

Mọi người thắc mắc là chính ủy Lịch sang thăm Trung Cộng sẽ nói những gì và sẽ nghe những yêu cầu gì từ Trung Cộng. Chỉ có điều, chính ủy Lịch trình bày những gì hay Trung Cộng yêu sách những gì không còn là quan trọng nữa, vì trong một tương lai gần, nền chính trị của Việt Nam sẽ không còn được quyết định bởi những kẻ cầm thẻ đảng nữa mà sẽ được quyết định bởi những người cầm súng khiến mọi công sức của họ Tập can dự vào Việt Nam quá công phu khổ nhọc nhưng chỉ trong phút chốc lại tan thành mây khói không cách gì cứu vãn.

01.09.2016

Nguyễn Trọng Dân

danlambaovn.blogspot.com

Năm 72 Ở Quảng Trị

Năm 72 Ở Quảng Trị 07 Tháng Bảy 2016

Ghi Chú: Bài này viết năm 1990 phổ biến khắp nơi. Bỗng có một cựu pháo thủ Bắc quân thuộc đoàn pháo Bông Lau gửi email cho tôi báo tin rằng không phải pháo Bông Lau bắn trên Đại Lộ Kinh Hoàng. Tôi hỏi lại, nếu Bông Lau không bắn thì pháo nào. Không thấy trả lời. Sách của Dương Phục và Thanh Thủy mới phát hành có đoạn tả về Đại Lộ Kinh Hoàng. Tôi gửi các bạn đọc lại chuyện cũ.Đi tìm tài liệu Thời kỳ trước 1975, khi tôi có dịp phụ trách về binh thư tại bộ Tổng Tham Mưu, thường qua bên Phòng Nhì hoặc Trung ương tình báo tìm đọc các sách báo của miền Bắc. Đọc và ghi chép lại, thêm 1 chút nhận xét, nhưng không phê phán. Đôi khi phải tóm lược lại để trình lên hay phổ biến nội bộ nhưng tuyệt đối không viết thêm những lời tuyên truyền hay lên án.Ngày nay trên đướng đi tìm tài liệu cho trận Quảng Trị, chúng tôi giữ các nguyên tắc đó.
Bây giờ xin quý vị cùng chúng tôi tìm hiểu về miền Bắc Việt Nam thời kỳ đầu thập niên 70.

Để chuẩn bị cho trận mùa hè 72, Hà Nội bắt lính từ năm 1970. Sau khi vét hết nông dân, qua năm 1971 tổng động viên toàn bộ nhân lực thành thị. Các học sinh và sinh viên trên 18 tuổi chuẩn bị nhập ngũ hết.

Cũng trong thời gian này, Nga và Tàu hoàn toàn đồng ý viện trợ cho Hà Nội đánh Mỹ. Trong lúc Hoa kỳ rút quân, bên ta Việt Nam hóa chiến tranh thì Nga Sô viện trợ tối đa cho miền Bắc qua Trung Cộng.

Ngay sau trận mùa hè 72, Phan nhật Nam viết cuốn “Mùa hè đỏ lửa” thì 33 năm sau Hà Nội mới cho ra đời 2 cuốn sách viết về Quảng Trị. Đại tá pháo binh quân đội nhân dân ra đời cuốn “Mùa Hè Cháy” ghi lại con đường nhận pháo Nga Sô từ biên giới Tàu đem về Hà Nội đưa vào đến Quảng Bình, rồi qua Quảng Trị trong trận mùa hè. Với số lượng pháo đủ loại và hỏa tiễn, 5 sư đoàn Bắc quân đã được yểm trợ tối đa để tấn công miền Nam trực tiếp qua Bến Hải.

Tất cả đều ghi rõ trong tác phẩm “Mùa Hè Cháy” và chính từ tác phẩm này tôi có thể đối chiếu với tài liệu còn lưu giữ để có được những trang sử gần chính xác về phía Việt Nam Cộng Hòa. Cũng vào năm 2005 một tác phẩm khác tựa đề “Một Thời Hoa Lửa” đã ra đời, cũng nói về đề tài Quảng Trị. Bài viết này sẽ ghi lại rất nhiều chi tiết từ Hoa Lửa do các tác giả miền Bắc sáng tác.

“Mãi mãi tuổi 20” Bên lề tài liệu chính kể trên, tập hồi ký được Hà Nội nhắc nhở đến nhiều nhất là: “Mãi mãi tuổi 20,” hồi ký của 1 thanh niên tên Nguyễn văn Thạc. Anh là Sinh Viên đại học Tổng hợp Hà Nội. Đi lính binh nhì truyền tin ngày 6-9-1971 và hy sinh tại chiến trường Quảng Trị ngày 30-7-1972, chưa đầy 20 tuổi và chưa đủ 1 năm lính.

Anh bị pháo cắt ngang đùi trái, mất máu nhiều quá nên đã chết. Chôn ngay tại mặt trận Quảng trị. Thạc để lại cuốn nhật ký 260 trang, viết trang cuối vào ngày 27-7-1972. Ba ngày sau tử trận. Tháng 5-1973 tức là gần 1 năm sau, gia đình chưa có tin tức của đơn vị, nhưng được đồng đội về báo tin. Sau tháng 4-1975 gia đình không có phương tiện đi tìm xác. Phải chờ đến cuối năm 1976 mới có điều kiện đi tìm. Cải táng từ quận Triệu Phong về huyện Từ Liêm, gần Hà nội vào dịp tết 1977.

Tôi đã đọc 2 lần 260 trang sách nhưng không tìm được những dữ kiện về trận Quảng Trị. Hồi ký ghi lại 10 tháng trong quân ngũ của 1 thanh niên miền Bắc, nhưng mới vào trận đã bị thương rồi chết.

Nội dung là lời lẽ chân thành đơn giản nhưng không có tình tiết hấp dẫn. Tác phẩm này được giới trẻ tìm đọc vì đã nhắc đi nhắc lại đến tình yêu tuổi học trò với cô bạn học Như Anh. Cô này hiện nay là di dân sống tại Đức quốc. Vì tác phẩm nặng về tình yêu và thiếu quyết tâm nên đã không được phổ biến suốt 33 năm. Phải chờ đợi đến thế kỷ thứ 20, nhạc vàng miền Nam chinh phục hoàn toàn nền văn hóa vô sản thì hồi ký tình yêu của Nguyễn văn Thạc mới được phổ biến và quảng bá mạnh mẽ.

“Một Thời Hoa Lửa” Đây là tên 1 tác phẩm, đồng thời cũng là tên 1 chương trình do đài truyền hình Việt Nam tại Hà Nội và công ty viễn thông quân đội nhân dân phối hợp tổ chức vào ngày 31 tháng 10 năm 2005. Ban tổ chức mời tất cả bộ đội đã tham dự trận Quảng Trị trên 1.000 người về lại Thành Cổ để dự 1 chương trình văn nghệ. Cùng 1 lúc họ tập hợp lối 5.000 sinh viên Hà Nội tại sân trường đại học Khoa học, Xã hội, Nhân văn cùng tham dự. Báo Nhân dân đã ghi lại là vào ngày 6 tháng 9 năm 1971 tại 30 sân trường đại học và cao đẳng, tổng cộng 10.000 sinh viên lên đường nhập ngũ.

Như vậy là 34 năm trước đảng cộng sản đã động viên hầu hết các sinh viên miền Bắc để tấn công miền Nam. Có nhiều trường đại học sau đó đóng cửa, các giáo sư cũng vô lính với học trò. Hầu hết có được 4 tháng huấn luyện và đầu năm 1972 tất cả lên đường vào Nam tham dự vào 3 mặt trận. An lộc, Kontum, và Quảng trị. 70% bộ đội hy sinh hoặc bị thương. Trận Mậu Thâm 68 Việt Cộng hy sinh toàn bộ các đơn vị thuộc Mặt trận giải phóng miền Nam và bộ đội tập kết.

Qua đến trận Mùa hè 72 đảng cộng sản Việt Nam hy sinh khối nhân lực trí thức tương lai của miền Bắc. Người có quyết định sắt máu đó là Lê Duẩn.

81 ngày lịch sử Lúc 10 giờ 30 sáng ngày 30/3/1972 trung đoàn pháo Bông Lau khai hỏa trận địa pháo vào căn cứ Carroll, Ái tử và Mai Lộc. Ngày 2/4/1972 căn cứ Carroll thất thủ. Sau đó Ái Tử, Mai Lộc rồi Quảng Trị đều rút quân. Một tháng sau, ngày 1 tháng 5-1972 Bắc quân chiếm đóng toàn thể tỉnh Quảng Trị từ sông Bến Hải đến sông Mỹ Chánh. Xác người và di sản chiến tranh vẫn còn trên quốc lộ số 1 đã trở thành đại lộ kinh hoàng.

Hội nghị hòa đàm Paris bước vào năm thứ 4. Hoa kỳ đơn phương rút quân. Khối cộng sản Nga Sô và Trung Cộng đổ chiến cụ và tiếp viện tối đa vào miền Bắc.

Mở đầu cho giai đoạn thử thách Việt Nam hóa chiến tranh, quân lực Việt Nam Cộng Hòa hành quân Lam Sơn 72, Nam quân vượt sông Mỹ Chánh ngày 28 tháng 6-1972 và kết thúc việc chiếm lại Cổ Thành Quảng Trị ngày 16 tháng 9-1972. Sau 81 ngày tại một chiến trường khốc liệt nhất trong chiến tranh Việt Nam.

Báo chí miền Bắc gọi là Cuộc đụng đầu của lịch sử. Hơn 30 năm qua và cho đến ngày nay, Hà Nội luôn luôn nhắc đến chiến tích đã cầm cự được 81 ngày.

Tại viện bảo tàng lịch sử Cổ Thành hiện nay có bảng tưởng niệm với 81 tờ lịch ghi dấu 81 ngày trong cuộc chiến mùa hè 72. Thêm vào đó có 11 tấm phù điêu tiểu sử 11 chiến binh đã có mặt trong Cổ Thành và còn sống đến ngày nay. Mỗi người đều ghi lại cuộc đời sinh viên, nhập ngũ, chiến đấu và trở về. Đó là phù điêu gọi là Dương bản. Còn Âm bản là mộ bia tưởng niệm chung trên 10.000 bộ đội đã hy sinh.

Trong đêm văn nghệ Hoa Lửa 31/10/2005 họ đã dùng 81 nhạc công trong ban hòa tấu để nhắc lại ý nghĩa của 81 ngày lịch sử.

Cũng theo tài liệu của miền Bắc, tuyển tập Hoa Lửa ghi lại bút ký, bài viết và lời phát biểu của gần 100 nhân vật về trận mùa hè 72. Sách xuất bản năm 2005 ngôn ngữ Hà Nội đã khác biệt với tài liệu tuyên truyền phổ biến trước và sau 1975. Không còn những lời miệt thị miền Nam. Họ gọi quân lực Việt Nam Cộng Hòa, tổng thống Nguyễn văn Thiệu, trung tướng Ngô quang Trưởng. Đồng thời qua tài liệu với nội dung mở rộng đã có đề cập đến số tổn thất, thương vong khủng khiếp, nỗi sợ hãi, việc đào ngũ của chiến binh.

Đặc biệt có những chỗ ghi rõ tuổi tân binh có nhiều em dưới 18 tuổi. Các chú lính mới chưa được huấn luyện và cán bộ quân sự đã dạy bắn hay ném lựu đạn lúc còn ở dưới hầm trong Cổ Thành. Họ lùa tất cả đám lính mới qua sông rồi sẽ huấn luyện sau.

Cuộc sống của hàng ngàn bộ đội dưới hầm là một thế giới cực kỳ gian khổ. Các hầm đều ngập nước. Không đủ nước uống. Không đủ ăn. Điều kiện vệ sinh hết sức khốn nạn. Người sống ở chung với thương binh và người chết. Trên 20% thương vong khi vượt sông Thạch Hãn. Sau đây là 1 đoạn nguyên văn của cán bộ quân sự viết lại: “Trong 81 ngày đêm đó, trung bình hàng đêm có 1 đại đội tăng cường hơn 100 người vượt sông và cũng từng đó con người đã ra đi không trở về. Máu thịt hòa vào nước sông trôi ra cửa Việt.”

Một chiến binh khác viết về những ngày sau cùng: Đêm 13/9/1972 Hồ Tú Bảo là sinh viên đại học toán, làm trinh sát cho sư đoàn 325 được lệnh qua sông vào tiếp viện. Suốt 2 ngày 13 và 14 tháng 9 không vượt được sông Thạch Hãn, Ngày 15 tháng 9-72 chuẩn bị vượt sông nhưng bến đáp cả 2 bờ Bắc Nam không còn nửa. Trong thành vẫn có súng nổ. Đến ngày 16/9/72 thì Cổ Thành Quảng Trị đã hoàn toàn im tiếng. Chỉ còn những ngọn khói bốc lên.

Đơn vị được lệnh rút về và hiện nay anh lính trinh sát sư đoàn 325 trở thành giáo sư tin học tại đại học Hà nội.

Cờ bay trên Thành Cổ Phía Việt Nam Cộng Hòa rất hiểu rõ ý nghĩa của việc tái chiếm Cổ Thành để dành thắng lợi trên bàn hội nghị. Phía Hà nội cũng ghi nhận đây là điểm quan trọng nhất. Hòa đàm Paris dự trù tái nhóm ngày 13 tháng 7-1972. Tài liệu của miền Bắc ghi lại rằng: “Tướng Ngô quang Trưởng đôn đốc nhẩy dù phải chiếm bằng được nhà thờ Tri Bưu ngày 12 và sau đó chỉ còn 500 thước đến Cổ Thành thì phải cắm cờ vào ngày 13/7/72. Kết quả quân Dù của VNCH chiếm được Tri Bưu nhưng quân ủy trung ương Hà Nội ra lệnh trung đoàn 48 và 2 tiểu đoàn địa phương, trung đoàn 95 của sư đoàn 325 phải sẵn sàng để chống vụ cắm cờ bằng mọi giá.

Một trang báo dài của đại tá Nguyễn hải Như, tham mưu trưởng trung đòan Thạch Hãn đã mô tả về trận quân Dù đánh xong Tri Bưu nhưng thất bại trong việc treo cờ Cổ Thành ngày 13/7/72. Sau trận đánh đẫm máu mà lính mũ đỏ hy sinh rất nhiều.

Tài liệu của cộng sản cũng ghi rõ cách đánh rất dũng mãnh của cả 2 binh đoàn nhẩy dù và thủy quân lục chiến trong trận Cổ Thành.

Bên Việt Nam Cộng Hòa có lợi thế thay quân. Đánh rồi ra nghỉ. Đưa thương binh tử sĩ ra khỏi trận địa. Trong khi phía miền Bắc không có điều kiện thuận tiện vì thay quân là phải qua sông và thương vong trên sông Thạch Hãn rất cao.

Sau cuộc chiến. Cũng từ tài liệu của miền Bắc ghi lại, trên toàn thể Việt Nam, Quảng Trị là nơi có 2 nghĩa trang liệt sĩ lớn nhất. Nghĩa trang Trường Sơn và nghĩa trang Quảng Trị. Phần lớn chiến binh cộng sản tử trận được gom lại chôn tại Quảng Trị. Một số lớn còn thất lạc.

Các cựu quân nhân Việt Nam Cộng Hòa khi qua Mỹ được hỏi về di hài lính Mỹ cũng đã tiết lộ thêm về các mộ phần của bộ đội tại miền Nam do bên ta chôn cất. Phía Hoa Kỳ có chuyển tin tức này cho Hà nội. Tuy nhiên về việc tìm kiếm mộ phần của phía Việt Nam Cộng Hòa trước 75 bao gồm thêm di hài tù tập trung “cải tạo“ hiện vẫn chưa được chính quyền Hà Nội lưu tâm.

Gần 35 năm sau tháng 4-1975 dân Việt tỵ nạn đã có cả triệu lần trở về cùng với hàng tỷ mỹ kim gửi quà hàng năm, nhưng vết thương chính trị vẫn còn là gánh nặng nên chưa giải tỏa được con đường vào chốn tâm linh.

Ông Nguyễn đặc Thành, một HO can đảm đang đặt vấn đề cải táng di hài tù chính trị. Hồ sơ qua tòa đại sứ Hoa Kỳ gửi cho Hà Nội vẫn chưa được chính phủ cộng sản cứu xét.

Thuần túy trên lãnh vực tâm linh, nghĩa tử nghĩa tận, chỉ có chính quyền Hà Nội mới có thẩm quyền và trách nhiệm tối thiểu đối với di hài chiến sĩ miền Nam.

Với danh nghĩa người Mỹ gốc Việt, với sự cộng tác mạnh mẽ của tòa đại sứ Mỹ tại Việt Nam, việc tìm kiếm tảo mộ di hài chiến binh miền Nam đưa về nguyên quán hay chôn tại Nghĩa trang Biên Hòa với sự bảo quản tối thiểu, không có gì khó khăn.

Hà Nội đã bước vào kỷ nguyên mới, phải ý thức được những điều phải làm trong trách nhiệm với lịch sử dân tộc, theo trào lưu tiến hóa của nền văn minh nhân loại.

Để kết luận câu chuyện về Quảng Trị, chúng tôi xin kể hầu quý vị 1 câu chuyện.

Năm 1992, hai mươi năm sau mùa hè 72, Hội VMA (Vietnam Memorial Association) gồm các cựu chiến binh Hoa Kỳ muốn hàn gắn thương đau của Việt Nam hậu chiến. VMA dự trù xây trường học tại các nơi hẻo lánh cả 2 miền Nam Bắc. Ban quản trị họp để tìm 1 địa điểm đầu tiên. 8 ông bà Hoa Kỳ bàn về các địa điểm. Ý kiến khác biệt, Cô Kiều Chinh là người Việt duy nhất, đồng sáng lập viên của VMA đã đề nghị ngôi trường đầu tiên sẽ xây tại Quảng Trị. Nơi mang vết thương lớn nhất của chiến tranh Việt Nam. Nơi chia cắt 2 miền suốt 21 năm. Toàn thể VMA đều đồng ý chọn đất cho ngôi trường tại Đông Hà coi như món quà của người phụ nữ Việt Nam tỵ nạn cộng sản gửi lại quê hương.

Bức thông điệp đẹp đẽ biết dường nào. Năm 1954, cha của cô bị Việt cộng bỏ tù không bản án và chết trong tù. Thêm một ngôi trường được xây cất tại làng Mọc, quê hương của ông Nguyễn Cửu, thân phụ của cô Nguyễn thị Chinh, tên thật của tài tử Kiều Chinh. Cô ra đi lúc còn nhỏ 1954 và từ đó không bao giờ thấy được mặt cha.

Trong phim “Người tình không chân dung” có đoạn Kiều Chinh quay tại nghĩa trang Biên Hòa cũng vào năm 1972. Một ngày nào đó, cô sẽ lên thăm lại nghĩa trang quân đội miền Nam, nơi có rất nhiều chiến sĩ Việt Nam Cộng Hòa đã hy sinh tại chiến trường Quảng Trị mùa hè 72. Không thiếu bất cứ 1 quân binh chủng nào, không thiếu bất cứ màu cờ sắc áo nào. Kể cả lính Dù chết dưới chiến hào với cờ vàng pha máu và lính thủy quân lục chiến hy sinh trong thành nội 10 ngày sau cùng, chưa thấy được lá cờ bay trên trời xanh của Cổ Thành Quảng Trị.

Phía bên kia Bến Hải một thời, có câu chuyện của họ. Bây giờ đến lượt chúng ta phải kể lại câu chuyện của mình. Nếu anh không nói, ai nói. Bây giờ không nói, bao giờ.

Vì vậy sau khi nghe chuyện bên kia, chúng ta hãy nói chuyện bên này.

Rồi mai đây, vào năm 2025, nửa thế kỷ sau cuộc chiến, sử Việt sẽ ghi rằng chiến tranh Việt Nam đã làm chết 2 triệu dân trên khắp các miền đất nước. Riêng tại Quảng Trị, mùa hè năm 1972 cuộc chiến dằng xé điên cuồng đã giết chết 50 ngàn thanh niên của cả hai miền Nam Bắc. Lịch sử sẽ không cần ghi phần tổn thất hay thắng bại của các đơn vị.

Sau này những đóa hoa tưởng niệm thả xuống dòng Thạch Hãn hay con sông Bến Hải sẽ cùng trôi ra biển Đông. Thể hiện tấm lòng của thế hệ tương lai gửi chung cho tất cả linh hồn các chiến binh đã hy sinh cho cuộc chiến tương tàn cuối thế kỷ thứ 20 tại Việt Nam.

NGƯỜI NHÂN CHỨNG QUA ĐÊM

TRÊN ĐẠI LỘ KINH HOÀNG

Khi đi tìm nhân chứng của 1 chiến trường hết sức oan nghiệt và thê lương, hết sức dũng mãnh và hào hùng, tôi vẫn không quên đoạn đường đầy xác người trên quốc lộ số 1. Ngay khi chiến trường còn vương khói súng, cây bút nhẩy dù, đại úy Phan nhật Nam đã viết “Mùa hè đỏ lửa.” Tác phẩm đem vinh quang cho tác giả đồng thời cũng làm khổ ông sau 1975. Nhưng trước sau “Mùa hè đỏ lửa” đã gắn liền vào tên tuổi Phan nhật Nam.

Phải chờ đến 32 năm sau, Hà Nội mới xuất bản cuốn “Mùa hè cháy“ của đại tá pháo binh “Quân đội Nhân dân” viết về trận pháo kích của trung đoàn pháo Bông Lau, trận pháo dã man trên đường di tản của dân Quảng Trị, giết chết hàng ngàn người và làm đoạn đường trên 2 cây số giữa con sông Thạch Hãn và Mỹ Chánh trở thành Đại lộ Kinh Hoàng.

Chúng tôi vẩn đi tìm xem ai là người đặt tên cho đoạn đường của trận thảm sát mùa hè năm 72. Có lẽ chỉ trong chiến tranh Việt Nam mới có cái đại lộ mang tước hiệu kinh hoàng.

Anh phóng viên của bộ Thông Tin có mặt tại Quảng Trị nói rằng bác đi hỏi ông Lê Thiệp trên DC. Khi quân ta phản công ở Mỹ Chánh, ông nhà báo Lê Thiệp có đi theo trên quốc lộ 1 qua lối này. Năm 2005 nhân dịp gặp ông Thiệp tại DC, ông nói rằng không biết tay nào đặt cái tên Đại lộ Kinh Hoàng thật hay. Câu chuyện dừng tại đó.

Một lần khác, chúng tôi rao lên là muốn tìm gặp những ai đã chạy trên con đường ác độc vào đúng lúc địch pháo kích. Tôi biết có trung tá Lê huy Linh Vũ của Tổng cục Chiến tranh Chính trị là người đã trải qua và đã viết lại thành cuốn sách. Con gái của trung tá Vũ là họa sĩ Hương Alaska có cho phép chúng tôi in lại cuốn này để tặng các bạn.

Nhưng ông Vũ nay không còn nữa. Đại tá Hà Mai Việt, tỉnh trưởng Quảng trị thời kỳ 72 đã nói rằng: “Tại ông không lưu tâm đọc sách của tôi. Mở trang này ra mà xem, nhân chứng sống là ông Phan văn Châu. Tôi đã viết rõ từng trường hợp của trận Quảng Trị trong tác phẩm Thép và Máu.

Ông nhân chứng này không những chịu đựng trực tiếp trận pháo trên quốc lộ mà còn nằm lại 1 đêm giữa các xác chết.”

Sau cùng nhờ ông Hà mai Việt, chúng tôi đã gặp nhân chứng sống. Trung sĩ Phan văn Châu năm nay 68 tuổi quả thực là 1 người dân tiêu biểu của miền đất Quảng. Qua máy điện thoại, dường như cả một trời tâm sự tuôn tràn. Những hình ảnh quê hương, chiến tranh, loạn lạc, pháo kích, khói lửa, lẫn lộn giữa trận 72 và trận 75.

Nói đến chuyện đất nước biết bao nhiêu địa danh nào là Nhan Biều, Cầu Ga, Ái Tử, Mai Lĩnh, Cầu Dài. Rồi đến biết bao nhiêu con sông, bao nhiêu rạch nước. Âm thanh đất Quảng của người dân chân chỉ hạt bột, vòng qua quay lại để sau cùng trở về với cái ngày cả gia đình bỏ Nhan Biều mà đi.

Ông Châu nói rằng, lúc đó dường như mọi người đã chạy hết. Phan văn Châu là trung sĩ thông dịch viên cho ngành tình báo tại Đà Nẵng đang đi công tác về Ái tử.

Đến khi thiên hạ bỏ chạy hết, thầy thông ngôn trẻ tuổi mặc đồ dân sự cùng 1 đứa cháu, dẫn vợ có bầu với 3 đứa con nhỏ, năm một, sáu, bẩy, tám tuổi. Tất cả vội vàng ra đi bỏ lại phía sau căn nhà mới cất tại Nhan Biều bên bờ Bac của sông Thạch Hãn.

Vợ con đi trước 1 đoạn với gia đình bà chị. Thằng cháu và ông Châu đi xe gắn máy kéo theo 1 chiếc xe gỗ 2 bánh. Hành trang chất đầy, người kéo, người đẩy chiếc xe qua khỏi cầu Ga, đi được một đoạn dài đến 9 giờ sáng thì pháo nổ ngay trên đường. Con đường đầy người chạy loạn. Cả dân cả lính với đủ mọi thứ xe. Đa số đi bộ vì đường tắc nghẽn nên không thể đi nhanh. Đạn rơi chỗ nào cũng có người chết. Xác bắn tung lên trời. Khói lửa mù mịt. Mạnh ai nấy chạy. Vợ con thất lạc ngay từ lúc đó. Ông Châu nghĩ rằng vợ con có thể đang ở phía trước. Nhưng phía trước hay phía sau thì cũng bị pháo. Khi pháo tạm ngưng thì có người lại tràn ra đi tới. Nhưng phần lớn nằm yên chịu trận. Có nhiều người không chết ở đợt pháo đầu nhưng rồi bị chết ở các đợt pháo sau. Nhiều xác chết trên đường bị pháo đi pháo lại nhiều lần. Bị thương rồi lại bị pháo rồi cũng chết. Biết bao nhiều người cố chạy cho thoát bỏ lại cả gia đình vợ con. Những đứa nhỏ nằm khóc bên xác mẹ. Những em bé sơ sinh bú vú mẹ đã lạnh khô. Có người còn sống thấy đó mà phải bỏ đi. Ông Châu và đứa cháu chạy về phía đông quốc lộ, vùi thây xuống cát mà chịu đựng 1 ngày pháo kích. Đủ loại pháo của cộng sản thay phiên bắn phá suốt một ngày dài. Pháo 122, pháo 130 và pháo 155. Chỉ khi nào có B52 đến thả bom mới thấy địch im tiếng súng được 1 lúc.Toàn thân ông tê liệt dưới trời nắng gắt. Phải bò đến các vũng nước có cả phân trâu và máu người để uống.

Khi trời tối dần, tất cả đều im lặng và ghê sợ. Ông Châu và đứa cháu bắt đầu bò quanh lật các xác chết đàn bà và trẻ em lên xem có phải vợ con. Lật một xác phụ nữ mà ông nghĩ rằng người vợ, đầu óc ông mê muội. Thằng cháu còn tỉnh táo nói rằng không phải mợ. Mợ có bụng mà cậu. Mấy người khác còn sống cũng làm như vậy. Tất cả đi tìm xác thân nhân. Nhưng rồi trời tối hẳn, bộ đội Việt Cộng bắt đầu xuất hiện. Chúng tìm đến các xe nhà binh và tìm các quân nhân mặc quân phục bắt đi hết. Cậu cháu ông Châu khai là dân thường nên được lệnh phải nằm yên tại chỗ. Đêm hôm đó, ông Châu thức trắng trên bãi cát đẫm máu của Đại lộ Kinh Hoàng. Hình như có đôi lúc ông cũng thiếp đi. Cũng chẳng còn nhớ rõ. Chung quanh toàn xác chết. Người chết nhiều hơn người sống. Những xác chết cháy như than củi. Ông nghĩ rằng chắc xác vợ con cũng quanh đây. Sáng hôm sau, từ sớm mai những người còn sống đành phải bỏ lại 1 cánh đồng xác ở đằng sau để chạy về miền Nam. Đi đến cầu Dài gần sông Mỹ Chánh thì gặp toán tiền sát của thủy quân lục chiến Việt nam chận lại. Khi biết chắc là không phải quân địch, ông trung úy thủy quân lục chiến phất tay cho qua. Vừa đi khỏi một đoạn đường thì thấy ông sĩ quan bị du kích phía sau bắn sẻ chết ngay tại chổ. Đó là cái chết cuối cùng ông chứng kiến tại Quảng Trị. Tìm xe quá giang về Huế với tâm trạng hết sức não nề. Nhưng rồi phép lạ đầu tiên đến với cuộc đời ông. Ngay tại khu vực tạm cư Phú văn Lâu, thuộc thành phố Huế, ông gặp lại đầy đủ vợ con. Bà vợ bầu đã dẫn 3 đứa con nhỏ đi xuống đường ven biển theo dân địa phương. Đoàn người đi xa quốc lộ nên tránh được pháo kích.

Vợ con dắt díu nhau đi suốt 1 ngày 1 đêm về đến Mỹ Chánh rồi được xe cho bà bầu quá giang về Huế. Hai năm sau người vợ đầu tiên của ông Châu qua đời, sau khi sinh cho ông thêm 3 ngưới con nữa. Cô gái còn nằm trong bụng mẹ trên đại lộ kinh hoàng năm nay đúng 37 tuổi, tốt nghiệp đại học và có gia đình cư ngụ tại miền đông Hoa kỳ.

Những bước chân trần ai trên bãi cát Quảng Trị mùa hè năm 72 của bà mẹ mang bầu không biết có còn vương vấn chút nào trong lòng cô bé nghe pháo kích từ lúc chưa ra đời. Ông Châu nói rằng: Tụi nhỏ chẳng biết gì đâu. Chỉ có đứa lớn nhất năm nay ngoài 40 tuổi là còn nhớ đôi chút. Hỏi rằng thế ông có được bao nhiêu con tất cả. Ông tính nhẩm rồi nói rằng tất cả 10 con. Bà đầu tiên 6 con. Bà thứ hai 3 con. Bà này bỏ tôi đi lấy chồng nên bây giờ vẫn còn ở Việt Nam. Tôi đưa cả 3 cháu đoàn tụ bên này. Bà hiện nay ở với tôi có 1 cháu. Năm nay cháu cũng 24 tuổi rồi. Bà sau này có 1 con riêng. Như vậy là chúng tôi có 11 con. Thế bác có hạnh phúc không. Hạnh phúc chứ. Tất cả là số trời. Ông Châu nói rằng, cái đêm nằm ở đại lộ kinh hoàng, uống nước máu người và phân trâu tôi không bao giờ giờ nghĩ đến có ngày đi Mỹ như bây giờ. Tôi nghĩ rằng bây giờ vợ con chết hết thì mình sẽ ra sao. Làm sao tìm xác. Rồi chôn ở đâu. Hàng trăm xác người chung quanh, biết bao nhiêu xác trẻ con, vợ con tôi đều trong số đó. Không hiểu nó bắn pháo đạn gì quá ác. Tất cả xác chết như than củi chẳng làm sao biết được người nào là người nào.

“Năm 1973 tôi có trở lại, đi qua con đường thấy có đài tưởng niệm, rồi có các mồ chôn tập thể, có mồ chôn riêng rẽ. Lòng tôi hết sức xúc động. Cho đến bây giờ tôi vẫn còn xúc động. Con cháu tôi thì nhiều nhưng mà làm sao các con hiểu được những gì tôi đã trải qua. Trận 72 quân ta mới lấy lại một nửa Quảng Trị. Đứng bên này dòng Thạch Hãn, bên kia là Nhan Biều, nơi tôi ra đời còn cả ngôi nhà thân yêu. Bên ta đã bị địch chiếm bờ Bắc, chỉ giữ được bờ Nam, đến 75 thì bờ Nam cũng chẳng còn.”

“Vâng thưa bác, năm nay em 67 tuổi,” ông Châu nói tiếp, “quê ở Nhan Biều, bờ Bắc sông Thạch Hãn, ngay dưới cầu Ga. Nhà em thi vào làm trung sĩ thông dịch viên năm 1966 khóa 11 tại quân đoàn I. Sau 75 em trốn được. Nếu khai thật chắc là bị buộc tội CIA.

Bờ sông Mỹ Chánh và cây cầu mới năm 2009. Mùa hè năm 1972, Nam quân và thường dân đã chạy qua "Đại lộ Kinh hoàng" để rút về phía Nam sông này.

Sau đó em vượt biên rồi đoàn tụ. Trước sau 3 vợ, 11 người con. Bà sau này là bà bền chặt nhất đã sống với nhau 25 năm. Vâng, thưa bác đây chắc chắn là bà sau cùng. Gia đình em rất hạnh phúc. Phần em, dù có bị kinh hoàng nhưng cũng chỉ có 1 ngày 1 đêm. So với người ta có người cả đời kinh hoàng thì nỗi khổ của chúng em có thấm vào đâu.”

Đó là câu chuyện của ông Châu, nhân chứng số 1 của chúng tôi. Tôi hỏi ông Châu câu cuối cùng. “Ông có biết ai đặt tên Đại lộ kinh hoàng.” “Không đâu,” bây giờ ông gọi tôi là cụ. “Cụ với cụ Hà Mai Việt không biết thì ai mà biết. Nhưng quả thực là kinh hoàng thực đấy các cụ ạ.”

Tuy hỏi vậy, nhưng tôi đã tìm ra. Số là vào mùa hè năm 72 đó, có anh phóng viên trẻ tuổi bút hiệu Ngy Thanh cũng ra chiến trường Quảng Trị. Anh đã bỏ ra cả 1 ngày dài trên đoạn đường oan nghiệt. Chụp hình các xe cháy, các xác chết và có được 1 bộ hình hết sức đặc biệt. Khi về lại Saigon viết loạt bài phóng sự, anh có đặt tên là Đại lộ Kinh Hoàng. Câu chuyện làm xúc động độc giả tại thủ đô. Chủ nhiệm là chị Trùng Dương bèn cùng anh chị em quyên góp tiền bạc ra Trung tổ chức nhặt xác và chôn cất. Câu chuyên ngày đó có lẽ ai cũng biết, nhưng ngày nay ai cũng quên hết cả rồi. Hành động của báo chí và đồng bào tự nguyện đứng lên lo việc chung sự cho nạn nhân của đại lộ kinh hoàng là 1 câu chuyện ý nghĩa nhất trong phần nhân bản của trận Quảng Trị mùa hè 72.

Quảng Trị 1972

Hai tháng sau đêm kinh hoàng của ông Phan văn Châu, quân miền Nam vượt sông Mỹ Chánh, phản công tái chiếm Quảng Trị. Người phóng viên chiến trường trở lại quốc lộ số 1. Sau đây là phần trích lại bài phóng sự đăng báo Sóng Thần năm 1972 của Ngy Thanh.

“Khoảng 10 giờ sáng, đầu cầu Bến Đá vắng lặng, không có lính trấn thủ khi chúng tôi đến. Những mũi dùi tấn công của Nhảy dù và TQLC đã được trực thăng vận vượt sông đánh lên qua sông Trường Phước. Bến Đá bấy giờ có 2 cầu. Cầu xe hơi trên QL 1 bị phá. Chiếc cầu sắt xe lửa nằm ở phía núi gãy gục, đoạn giữa cắm xuống sông thành hình chữ V. Khu đất đầu cầu do QLVNCH trấn giữ trước đó đã được đặt nhiều mìn chống chiến xa. Thấy yên lặng và không có người, cả ta lẫn địch, hai chúng tôi bò theo khung cầu sắt gãy qua bên bờ Bắc, lách giữa đám mìn chống chiến xa để quay lại QL 1. Trước mặt chúng tôi, ngay trên bề mặt quốc lộ là xác xe. Chiếc ngược, chiếc ngang, phần lớn giở mui, không biết vì lý do gì. Nhiều xe cứu thương đã bị bắn cháy, nhưng còn đọc được phù hiệu Hồng Thập Tự hai bên hông. Chúng tôi nhìn vào cánh cửa xe hé mở, và thấy xác thương binh chết nằm, chết ngồi trong đó. Mùi tử khí đã thành mùi thối, thay vì mùi nồng của xác người như khi mới chết ít hơn 2 tuần. Chúng tôi tiếp tục lội xuống bãi cát 2 bên đường, bãi phía biển có nhiều xác chết hơn bãi phía núi, có lẽ vì khi bị tàn sát, người ta có khuynh hướng chạy ra phía Đông, là khu vực có người tiếp cứu trong khi phía núi chỉ là vùng hoang vu, không có ai sinh sống. Trên bãi cát này, chúng tôi thấy xác người lớn và xác trẻ em, xác quân nhân, cảnh sát và thường dân. Nhiều xác úp mặt chồng lên nhau, có lẽ bắn chết khi đang chạy tới để thoát hiểm”. (Ngy Thanh)

Cuộc chiến nào mà không có thảm sát, chiến tranh nào mà chẳng có nạn nhân. Nhưng hình ảnh của 1 đứa bé ngồi khóc bên xác mẹ giữa 1 chiến trường thảm khốc đầy xác thường dân như ở đại lộ kinh hoàng vẫn là 1 hình ảnh đau thương nhất mà chúng ta không thể nào quên được.

Vì vậy tôi cố tìm cho được câu chuyện của 1 nhân chứng đích thực, còn sống để kể lại hầu quý vị và riêng tặng cho đại tá Nguyễn Việt Hải chỉ huy trung đoàn pháo Bông Lau của quân đội Nhân dân, nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Trong tác phẩm “Mùa hè cháy” xuất bản năm 2005 tác giả đã viết thật rõ ràng là đơn vị của ông khai hỏa tập trung pháo 122 pháo 130, pháo 155 mà ông gọi là trận địa pháo cường tập trên quốc lộ số 1 vào đám ngụy quân trên đường bỏ chạy.

Ông đại tá pháo binh tác giả của tác phẩm “Mùa hè cháy” đã đích thân quan sát trong vai trò tiền sát viên để trực tiếp chỉ huy bắn.

Bài báo ngắn ngủi và khiêm nhường hôm nay hy vọng sẽ đến tay các pháo thủ miền Bắc ngày xưa để họ nhớ lại thành quả vào ngày 1 tháng 5 trong chiến dịch Nguyễn Huệ 1972.

Định mệnh nào đã dành cho ông Phan văn Châu còn sống để định cư tại Hoa Kỳ với 11 người con thành đạt, hàng năm vẫn gửi tiền về giúp cho miền quê nghèo khổ xứ Nhan Biều. Bây giờ, những mộ phần tập thể của dân oan chết vì trận mưa pháo Bông Lau năm 72 đã chẳng còn dấu vết. Những đứa bé đói sữa nằm bên xác mẹ rồi cũng đã chết hết trên đại lộ kinh hoàng 37 năm về trước.

Nhưng mà sao tiếng khóc của em vẫn còn nghe văng vẳng đâu đây…

Giao Chỉ, San Jose

Nguồn Việt Báo

VÀI ĐIỀU CẦN NÓI

Như đã nói trong bài “Tao có “bán nước” được không chúng mày?” thì tao không có ý chửi chúng mày, chỉ muốn dùng mày-tao để thể hiện sự gần gũi tâm tình của người Việt với người Việt với nhau mà thôi. Tâm tình ấy là sự thật mong muốn chúng mày mở mắt ra, tao mong điều đó như một người bạn mong một người bạn không đi vào ngõ tối.

Sau chuyện chứng minh người dân trong nước và hải ngoại không thể bán nước được thì giờ là vài điều cần tâm sự với chúng mày để nhận thức được mở ra.

Bia TỔ QUỐC GHI ƠN tại nghĩa trang An Khánh, Thủ Thiêm tưởng niệm những Tử sĩ Phi vụ Tinh-Long 07 hi sinh ngày 29/4/1975 (nguồn: Lễ giổ Phi Hành Đoàn Tinh Long 07-ngày 29-4-2011 )

Tượng đài “Tổ quốc ghi công” – Nghĩa trang liệt sỹ xã Liên Châu (nguồn:http://vinhphuc.edu.vn/)

1- Điều đầu tiên, nếu chúng mày thấy trên giấy tờ, bia mộ của những người lính Việt Nam Cộng Hòa (VNCH) là “Tổ quốc ghi ơn” thì bên phía quân đội cộng sản (QĐCS) lại ghi là “Tổ quốc ghi công”. Có gì khác biệt không ? Nếu nhìn sơ qua thì không có gì cả. Còn nếu nghiên cứu tiếng Việt thì nó lại khác. Trong tiếng Việt thì “công” và “ơn” khác nhau hoàn toàn.

Công mô tả người ta thuê ai đó làm việc thuê cho chủ và được trả công. Nó đơn thuần là chuyện mua bán, làm thuê và trả thù lao sòng phẳng, không có ơn nghĩa gì cả. Trong khi đó Ơn lại là một khái niệm rất sâu: ơn nghĩa, ân tình. Mà ân tình và ân nghĩa không thể trả bằng thù lao vật chất được. Đó là ơn nghĩa sâu nặng mãi mãi.

Rõ ràng chỉ cần hai sự so sánh đó đã thấy nhà nước VNCH tôn trọng người lính hy sinh vì nước đến mức nào, trong khi đó nhà cầm quyền cộng sản lại coi người lính quân đội QĐCS chỉ là quân đánh thuê cho đảng, chết rồi thì trả công mà thôi. Vì thế mà cũng không có lạ khi QĐCS có tôn chỉ “trung với đảng” đầu tiên, trong khi đó những người lính VNCH lại đặt tổ quốc lên hết với khẩu hiệu “Tổ quốc, danh dự, trách nhiệm”.
Nếu sáng mắt và tinh ý, có lẽ chúng mày sẽ thấy điều tao nói rất thấm thía !

2- Điều thứ hai, Đảng CSVN nói chủ nghĩa cộng sản là “vô địch, bách chiến bách thắng” thì chúng mày có thể giải thích vì sao trên thế giới chỉ còn vài nước theo chủ nghĩa cộng sản và những nước này đều nghèo nàn, lạc hậu. Vậy thứ chủ nghĩa “vô địch thiên hạ, bách chiến bách thắng” mà đảng CSVN tuyên truyền đã đi đâu và làm gì cho dân tộc Việt Nam này ?

Chúng mày chắc chắn sẽ lý luận rằng, do hậu quả chiến tranh để lại. Vậy chúng mày có lúc nào nghĩ rằng Nhật Bản cũng có chiến tranh, thậm chí bị tàn phá kinh khủng mà đã vươn lên nhanh chóng không ?. Đơn giản vì họ không có chủ nghĩa cộng sản đó chúng mày.
Và quan trọng nữa, nếu thật sự chủ nghĩa Cộng Sản đem lại vinh quang cho dân tộc Việt và Việt Nam vẫn đang trên đà “phát triển” như nhiều người đảng viên, dư luận viên ca tụng thì tại sao các cán bộ cao cấp CSVN từ Nguyễn Tấn Dũng, Nguyễn Xuân Phúc… đều mua nhà cửa, gửi con cái chạy ra nước ngoài mà không sống dưới chế độ Cộng Sản tốt đẹp ?. Chúng mày có thấy vô lý không?

Mà những Nguyễn Tấn Dũng, Nguyễn Xuân Phúc nếu có gửi con đi thì chúng nó cũng gửi con đi Mỹ, Canada, Châu Âu, Úc vv…chứ chẳng đứa nào cho con đi Nga Tàu ở cả. Có thấy vô lý không ?
Tiện đây cũng hỏi thật, nếu được mời đi nước ngoài định cư, chắc chắn là chúng mày chọn Mỹ, Canada, Úc…chứ chẳng đứa nào chọn Nga, Tàu, Bắc Hàn, Cuba đâu. Vì vậy nói gì thì nói, hãy suy nghĩ bằng cái đầu đi chúng mày !

3- Điều thứ ba là chúng mày có thấy một điều vô lý không khi mà ở những nước tự do người ta không cần ai định hướng dư luận cả. Tại sao ở Việt Nam đảng CSVN lại sinh ra dư luận viên để định hướng suy nghĩ người khác. Nếu thật sự đảng CSVN tốt đẹp thì tự dưng tốn tiền nuôi bọn chửi thuê, định hướng suy nghĩ người khác làm gì ?. Dân gian Việt Nam có câu “Hữu xạ tự nhiên hương” mà….Chỉ có những đứa làm điều xấu mới phải định hướng dư luận mà thôi.

4- Điều cuối cùng muốn tâm sự với chúng mày hôm nay đó là vì sao đảng CSVN lại “xuất khẩu lao động” rồi sau đó cho công nhân Tàu có trình độ thấp vào lao động tại Việt Nam nếu không phải là bán nước ?. Chúng mày có thấy điều đó thật vô lý không ?. Tại sao không tạo công ăn việc làm cho người Việt để phát triển kinh tế, nâng cao đời sống người dân Việt mà lại bán sức lao động cho cái bọn mà chúng mày gọi là “tư bản bóc lột”, rồi đi rước lũ Tàu khựa vào đất nước Việt Nam. Đó chỉ có thể hiểu là đảng CSVN bán nước, rước voi về giày mả tổ.

Hôm nay, có bốn điều muốn nói với chúng mày để chúng mày thêm sáng mắt. Tao nghĩ là chúng mày cũng là người Việt và đủ để hiểu dần ra bằng suy luận, trí thông minh của chúng mày. Tao không hi vọng gì chỉ một vài bài viết làm chúng mày hiểu ra sự thật vấn đề. Nhận thức cần thời gian lâu dài. Nhưng mà “mưa dầm thấm lâu”, và người viết hi vọng chúng mày vẫn còn một chút sáng để hiểu những điều vốn là sự thật giản đơn….

Hẹn gặp lại sớm !

Đặng Chí Hùng07/06/2016

@Chứng Mỡ Cao Trong Máu: Nỗi Ám Ảnh Thời Đại - Bác sĩ Lê Văn Thu

Mỡ trong máu là một nỗi ám ảnh khiến một số người ăn mất cả ngon. Ngoại trừ giới trẻ khi mà nguy cơ các bệnh tim mạch chưa lấp ló ngoài ngưỡng cửa cuộc đời, và một số bà con thuộc họ hàng nhậu chết bỏ, ai nấy trong chúng ta một khi đã được thử nghiệm

Mỡ trong máu là một nỗi ám ảnh khiến một số người ăn mất cả ngon. Ngoại trừ giới trẻ khi mà nguy cơ các bệnh tim mạch chưa lấp ló ngoài ngưỡng cửa cuộc đời, và một số bà con thuộc họ hàng nhậu chết bỏ, ai nấy trong chúng ta một khi đã được thử nghiệm và phát hiện có mỡ trong máu thì đều lo lắng, và cố tìm cách giã từ những thức ăn có chất tạo mỡ nhiều trong máu.

Khổ một nỗi, thức ăn mà không có mỡ thì lại không được thơm, chẳng được ngon. Cái món thịt nướng mà không có lẫn tí mỡ thì làm sao thơm? Cái món thịt luộc cuốn rau diếp chấm nước mắm mà không phải là thịt ba chỉ thì làm sao ngọt ngào trong miệng? Cái món phở mà thiếu nước béo, gầu giòn, thì làm sao đậm đà hương vị quê hương? Nhưng ăn lắm vào thì có ngày chầu ông bà sớm vì hai nguy cơ chính do nhiều mỡ trong máu gây ra: tai biến mạch máu não (cerebro-vascular accident) và trụy tim (heart attack).

Gần đây, qua nhiều nghiên cứu rất đáng tin cậy trên hàng chục ngàn người, những món có tinh bột (carbohydrates) cũng góp phần không nhỏ vào vụ tạo mỡ nhiều trong máu và gây ra bệnh tiểu đường. Thế là cái món ăn đơn giản thường ngày của phe ta như cơm, phở, bánh mì cũng lại phải cắt giảm nếu muốn trường thọ.

Với một số người ít lưu tâm, kể cả một vài vị đông y sĩ tự phong tước bác sĩ, thì mỡ chỉ giản dị là cholesterol, và con số 200 mg/dL là mức để họ nhắc nhở phải giữ để "an tâm hồ hởi" mà sống. Thế nhưng, vấn đề không phải chỉ đơn giản có thế!

Vậy, thực chất của cholesterol là gì, nguyên nhân và hậu quả của chứng cao mỡ trong máu ra sao, làm thế nào để phòng ngừa và điều trị hầu kéo dài tuổi thọ?

Cholesterol là gì?

Cholesterol là một chất nhờn (waxy) được tìm thấy trong mỡ (fat) của máu. Cơ thể con người rất cần mỡ để chế tạo các tế bào lành mạnh, nhưng nếu nhiều cholesterol quá thì lại bị nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

Khi cholesterol bị dư thừa, mỡ sẽ đóng dầy trong mạch máu khiến cho sự lưu thông trong động mạch bị trở ngại. Từ đó, máu không giao đủ số lượng oxy cho các vùng trách nhiệm: Khi lượng oxy vào tim bị giảm đột ngột thì gây ra chứng trụy tim, lượng oxy vào não bị thiếu thì gây ra chứng tai biến mạch máu não.

Chứng cao cholesterol có khi là do di truyền, nhưng hầu hết thường là do lối sống không lành mạnh. Vì thế, chứng cao cholesterol có thể ngừa  được bằng cách thay đổi lối sống không tốt đó: ăn thực phẩm lành mạnh, tập thể dục, ngăn ngừa béo phì, bỏ hút thuốc lá, tránh căng thẳng thần kinh (stress), và nếu cần thì phải uống thuốc hạ cholesterol đều đặn.

Chứng cao cholesterol là chứng không gây triệu chứng lộ liễu ra ngoài, mà chỉ biết được khi thử máu. Nó được ví như tên sát nhân dấu mặt, đợi đến khi người ta bị trụy tim hay tai biến mạch não mà nó là đích danh thủ phạm thì đã quá trễ.

Các loại cholesterol:

Cholesterol được gắn với protein (gọi chung là lipoprotein) và lưu thông cùng với máu trong huyết quản. Có nhiều loại cholesterol:

- Low density lipoprotein (LDL). LDL, còn gọi là mỡ xấu, là loại kết tụ trên thành động mạch làm cho động mạch cứng và hẹp. Ta có thế ví nó như đồ đạc vất ngổn ngang trên lộ, lâu ngày bám chặt vào lề đường.

- Very-low-density lipoprotein (VLDL). Là một loại mỡ (fat) lưu thông trong mạch máu, đa số là triglycerides, và cũng kết hợp với protein trong máu. Đó là những hạt mỡ di chuyển tự do trong lòng động mạch, nhưng khi số lượng nhiều lên thì cũng khiến việc lưu thông máu khó khăn hơn. Ta có thế ví nó như xe cộ trên đường phố, càng nhiều xe thì việc lưu thông càng khó khăn, có khi đưa đến tắc nghẽn.

- High-density lipoprotein (HDL). HDL còn được gọi là mỡ tốt. Ta có thể ví nó như chiếc xe "chở hàng", chuyên đi hốt các đồ đạc vất ngổn ngang trên lộ (tức các hạt mỡ xấu dư thừa) mang về gan để chuyển hóa.

Lượng cholesterol có thể gia tăng trong máu, đưa đến bệnh tim mạch, nếu bạn mang những thói quen xấu hoặc có những yếu tố tác hại sau:

- Hút thuốc lá. Nicotin trong khói thuốc có khuynh hướng làm tích tụ mỡ trên thành mạch máu khiến động mạch vành nuôi tim (coronary arteries) dầy cứng lên, đồng thời tăng huyết áp và nhịp tim. Hút thuốc cũng có thể làm giảm lượng mỡ tốt HDL.

- Béo phì. Người nào có tỉ lệ BMI (body mass index - tỉ số trọng/khối thân thể) trên 30 kg/m² thì có thể dễ bị cao mỡ trong máu.

- Chế độ ăn uống tệ. Thực phẩm có nhiều mỡ, như thịt bò, thịt heo, hoặc phó sản từ mỡ nguyên chất, sẽ làm gia tăng lượng cholesterol. Ăn mỡ bão hòa (saturated fat), là loại mỡ có trong thịt thú vật hai và bốn chân, và mỡ biến chế (trans fats) có trong các loại bánh bột nướng (baked cookies and crackers), cũng làm gia tăng lượng cholesterol trong máu. Ngoài ra, tinh bột (trong gạo, bột mì) cũng làm gia tăng lượng mỡ xấu (small LDL-P).

- Không vận động. Tập thể dục sẽ giúp gia tăng lượng mỡ tốt (HDL) đồng thời làm giảm lượng mỡ xấu (LDL). Nó còn giúp tim làm việc hiệu quả hơn và việc tuần hoàn máu tốt hơn. Thiếu vận động thì cơ thể không được các lợi điểm trên.

- Huyết áp cao. Gia tăng áp lực lên thành mạch máu sẽ làm hư hỏng động mạch, đồng thời gia tốc việc kết tụ mỡ trên thành mạch máu.

- Bệnh tiểu đường. Cao đường trong máu sẽ góp phần vào việc làm tăng LDL và giảm HDL, đồng thời làm hư hỏng lớp nội mạc trên động mạch.

- Căng thẳng thần kinh (stress). Sự căng thẳng trong cuộc sống cũng có thể làm gia tăng lượng mỡ xấu.

- Tiền căn gia đình có bệnh tim. Nếu cha mẹ hoặc anh chị em của người nào bị bệnh tim trước tuổi 55 thì người đó cũng dễ mắc bệnh tim hơn người khác.

- Đàn ông trên 45 tuổi, đàn bà trên 55 tuổi.

Biến chứng do mỡ cao trong máu:

Cao lượng cholesterol trong máu có thể gây ra chứng xơ cứng động mạch (atherosclerosis). Hiện tượng tích tụ cholesterol trên thành động mạch sẽ tạo nên các vẩy dầy (plaques) khiến việc lưu thông máu khó hơn, đưa đến các biến chứng sau:

- Tức ngực (angina = chest pain). Nếu các động mạch vành, là động mạch đưa máu nuôi tim, bị tắc nghẽn thì người ta sẽ có thể bị tức ngực và các triệu chứng khác của bệnh động mạch vành (coronary artery disease).

- Trụy tim (heart attack). Nếu các vẩy dầy bị rách hay tróc ra khỏi thành động mạch, nó sẽ trôi theo dòng máu, và làm tắc nghẽn mạch máu khi gặp chỗ hẹp. Một cục máu đông (blood clot) được tạo ra ngay tại chỗ nghẹt, ngăn không cho máu lưu thông xuống vùng dưới. Nếu máu ngưng cung cấp oxy cho tim do các động mạch vành bị nghẹt thì người ta bị trụy tim, là chứng làm người ở Mỹ chết rất nhiều, hơn cả ung thư các loại hợp lại. Mỗi năm, theo thống kê năm 2013 của Centers for Disease Control (CDC), ước lượng 600 ngàn người ở Mỹ chết vì trụy tim.

- Tai biến mạch máu não (stroke). Tương tự như chứng trụy tim, nếu lưu thông máu bị nghẽn, oxy không được cung cấp cho một vùng não, thì vùng não ấy bị chết, và người ta bị tai biến mạch não với những hậu quả khốc liệt lâu dài của nó, hoặc chết ngay tức thì nếu việc chảy máu hoặc tụ máu trong não quá trầm trọng. Mỗi năm, có khoảng 800 ngàn người ở Mỹ chết vì chứng này (thống kê của CDC).

Khi nào nên đi thăm bác sĩ?

Ngay từ 20 tuổi, bạn đã nên được thử cholesterol trong máu, nhưng ở dạng thử nghiệm đơn giản. Nếu kết quả thử nghiệm xấu thì bác sĩ sẽ có thể cho làm các thử nghiệm khác, chi tiết hơn. Nếu như gia đình có người bị cao cholesterol, bệnh tim hay các yếu tố tác hại khác, như hút thuốc lá, tiểu đường, cao huyết áp, thì bạn lại càng phải được khám kỹ hơn.

Trẻ con có cần thử máu tìm mỡ không?

Ngay từ 2 tuổi, trẻ con cũng có thể bị cao mỡ trong máu, nhưng không phải tất cả trẻ con đều cần thử mỡ trong máu. Hiệp Hội Nhi Khoa Hoa Kỳ khuyến khích thử máu tìm mỡ cho trẻ em từ 9 đến 11 tuổi. Nếu gia đình có tiền căn mắc chứng cao mỡ trong máu hay bệnh động mạch vành thì trẻ em cũng cần được làm thử nghiệm này ngay từ lúc mới được 1 tuổi. Nếu thử nghiệm lần đầu âm tính (tức bình thường) thì cũng cần làm lại lần thứ hai cho chắc.

Hiệp Hội cũng khuyến khích làm thử nghiệm này cho trẻ con bị béo phì, có huyết áp cao hay tiểu đường, dù không rõ tiền căn gia đình.

Thử máu tìm mỡ như thế nào?

Khi thử máu tìm mỡ, bác sĩ thường ra lệnh thử các loại: Total cholesterol, LDL-C (LDL-Concentration), HDL-C (HDL-Concentration) và Triglycerides. Để kết quả chính xác, người được thử phải cữ ăn hay uống (ngoại trừ nước) trước khoảng 9 đến 12 giờ.

Ở Hoa Kỳ, được coi là bình thường khi số lượng các chất nói trên ở mức:

- Total cholesterol phải dưới 200 mg/dL.

- LDL-C phải dưới 70 mg/dL cho người đã từng bị bệnh tim mạch hay tiểu đường, dưới 100 mg/dL cho người có cơ nguy (chứ chưa bị) mắc các bệnh trên, dưới 130 mg/dL cho người bình thường.

- HDL-C tốt nhất phải trên 60 mg/dL, hay ít nhất phải trên 40 mg/dL cho đàn ông và trên 50 mg/dL cho đàn bà.

- Triglycerides: Triglycerides là một loại mỡ trong máu, được cơ thể dùng để tạo năng lượng. Được coi là bình thường khi nó chỉ chiếm dưới 150 mg/dL trong máu. Khi vượt quá số 150mg/dL, nó có thể tạo nguy cơ bệnh tim, bệnh tiểu đường và tai biến mạch máu não, và là một trong những thành tố của hội chứng biến dưỡng [metabolic syndrome = cao huyết áp, nhiều đường trong máu, nhiều mỡ tích tụ quanh hông (tức mập bụng), ít HDL, và nhiều triglycerides]. Những nguyên nhân làm triglycerides nhiều trong máu là béo phì, tiểu đường, nhược giáp trạng (hypothyroidism), bệnh thận, ăn quá nhiều, và uống quá nhiều rượu. Có khi các loại thuốc như tamoxifen, steroids, beta-blockers, thuốc lợi tiểu, thuốc estrogen và thuốc viên ngừa thai cũng có thể nâng lượng triglycerides lên cao. Nếu do di truyền, lượng triglycerides dư thừa trong máu thường tụ tập dưới da tạo nên chứng mỡ tụ dưới da (xanthomas).

Hiệp Hội Tim Mạch Hoa Kỳ khuyến khích người ta phải đưa lượng triglycerides xuống dưới 100 mg/dL, nhưng thay vì uống thuốc để đạt con số 100 mg đó, Hội khuyên người ta nên tập thể dục, ăn thực phẩm lành mạnh, và giảm cân, vì chính 3 phương pháp này sẽ làm giảm đáng kể lượng triglycerides trong máu.

Trong mấy năm gần đây, người ta đã tìm ra một phương pháp thử mỡ máu mới, được gọi là NMR LipoProfile.

NMR LipoProfile (Nuclear Magnetic Resonance LipoProfile, còn gọi là Particle Test) là một phương pháp thử nghiệm đơn giản tìm các hạt (particles) LDL (LDL-P) và HDL (HDL-P) trong máu. Nó cũng cho biết kích thước và số lượng của các hạt này. Nhờ cách thử nghiệm mới đó, bác sĩ sớm tìm ra được hướng điều trị thích hợp.

Vì sao NMR LipoProfile quan trọng?

LDL vốn đã được gọi là "mỡ xấu". Muốn biết nó xấu như thế nào thì phải nghiên cứu các hạt LDL, là những hạt mang và cài đặt cholesterol lên vách động mạch, tạo nên các vẩy dầy (plaques). Càng nhiều hạt LDL, càng nhiều vẩy dầy được tạo lập. Hậu quả của việc hình thành các vẩy dầy này là chứng xơ cứng động mạch (atherosclerosis), khiến cho việc lưu thông máu bị cản trở và suy giảm, đưa đến các chứng trụy tim và tai biến mạch máu não. Với phương pháp thử mỡ trong máu thông thường, người ta chỉ biết được nồng độ (concentration) LDL (gọi tắt là LDL-C) trong máu, mà nồng độ này lại không chỉ ra được số lượng hạt LDL (LDL-P).

Hiện nay, rất nhiều bác sĩ hành nghề ở Hoa Kỳ, đặc biệt là các bác sĩ chuyên khoa tim mạch, đã thấy tầm quan trọng của thử nghiệm này và thường lệ ra lệnh thử nó. Khi đi khám tổng quát hằng năm, hoặc trong một cuộc khám để theo dõi một bệnh nào đó, với tư cách bệnh nhân, bạn hãy yêu cầu bác sĩ của bạn làm thử nghiệm này, nếu bạn rơi vào các trường hợp sau đây:

- Đang phải kiêng khem trong việc ăn uống và tập thể dục để làm giảm mỡ trong máu

- Đang phải uống thuốc hạ mỡ

- Đã từng bị trụy tim hay tai biến mạch máu não trong quá khứ

- Gia đình có người đã từng bị hai chứng bệnh trên

- Đang bị chứng huyết áp cao

Giải thích trên kết quả thử nghiệm NMR LipoProfile:

LDL-P: Thử LDL-P sẽ cho biết hệ quả giữa số lượng hạt LDL và các biến cố về tim mạch mà không cần biết nồng độ LDL-C nhiều hay ít (có nghĩa là bệnh nhân dù có LDL-C thật thấp vẫn có thể bị trụy tim nếu LDL-P cao). LDL-P dưới 1000 nmol/L được coi là bình thường (Low); từ 1000 tới 1299: hơi cao (Moderate); từ 1300-1599: khá cao (Moderate-High), từ 1600-2000: cao (High); trên 2000: quá cao (Very High). Với người có nhiều nguy cơ bệnh tim mạch nên tìm cách cho giảm dưới 800. Với người có nguy cơ bị bệnh tim mạch thấp thì con số từ 1300 nmol/L trở xuống vẫn có thể chấp nhận được.

LDL có liên hệ rất nhiều với việc cấu tạo nên chứng xơ cứng động mạch. Hạt LDL có kích thước khác nhau. Có hạt thì to xốp như bông và mịn màng, có hạt thì nhỏ và đặc cứng. Các nghiên cứu mới đây cho biết người nào trong máu có nhiều hạt LDL nhỏ và đặc thì dễ bị bệnh động mạch tim gấp 3 lần. Còn hạt lớn thì lại có tác dụng tốt giúp tránh được bệnh tim. Có điều, khi so sánh giữa số lượng hạt với kích thước hạt về nguy cơ gây bệnh tim, thì thấy số lượng (number of particles) có tầm ảnh hưởng hơn là kích thước (size).

Cũng có sự liên hệ chặt chẽ giữa mức triglycerides trong máu với kích thước hạt LDL: số lượng triglycerides càng nhiều thì số hạt LDL nhỏ (small LDL-P) càng cao; số lượng triglycerides càng ít thì số lượng hạt LDL lớn (large LDL-P) càng nhiều.

HDL-P: Thử HDL-P sẽ cho biết số lượng hạt HDL; số lượng hạt HDL-P càng thấp thì nguy cơ xơ cứng động mạch (đưa đến trụy tim) càng cao. HDL-P cho biết sự liên hệ ấy rõ và chính xác hơn là HDL-C.

Người có lượng HDL-P thấp (< 1.03 mmol/L) thì sẽ có cơ nguy bị trụy tim cao.

Người có lượng HDL-P cao (> 1.55 mmol/L) thì ít bị bệnh tim.

Xem kết quả thử nghiệm NMR LipoProfile, đặc biệt là LDL-P, bác sĩ có thể quyết định chính xác kế hoạch điều trị cá biệt cho từng bệnh nhân.

LP-IR. Phương pháp thử NMR LipoProfile cũng giúp người ta tiên đoán được nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 trong tương lai của bệnh nhân qua chỉ số LP-IR (Insulin Resistance). Khi thấy chỉ số này tăng thì bác sĩ sẽ hướng dẫn bạn cải thiện lối sống và đặt kế hoạch điều trị để cố gắng trì hoãn hoặc ngăn ngừa sự tiến triển của bệnh tiểu đường đó.

Điều Trị và Thuốc Men

Phương thức đầu tiên để chống lại chứng mỡ cao trong máu là thay đổi lối sống và tập thể dục. Nhưng nếu hai phương cách trên không giúp giảm cholesterol thì bác sĩ phải cho bạn dùng thuốc. Cũng có nghiên cứu cho thấy là nếu tập thể dục đi đôi với uống thuốc thì sẽ giúp kéo dài được tuổi thọ do ngăn chặn được một cách rất hiệu quả các hậu quả của chứng mỡ cao trong máu.

Để điều trị bằng thuốc, bác sĩ của bạn sẽ lựa chọn loại thuốc tùy theo các nguy cơ (risks) mà bạn phải đương đầu, tuổi của bạn, tình trạng sức khỏe hiện tại của bạn, và phản ứng phụ của thuốc. Các thuốc hiện được sử dụng trên thị trường Hoa Kỳ là:

* Statins
Statins là loại thông dụng nhất để làm giảm lượng cholesterol trong máu bằng cách ngăn cản cái chất mà gan cần để chế tạo cholesterol. Có nghĩa là gan giảm thiểu khả năng chế tạo cholesterol nếu ta dùng thuốc statins. Statins cũng giúp tẩy xóa đi các vẩy đóng trên thành động mạch, giúp động mạch vành thông thương lại dễ dàng. Có rất nhiều loại statins trên thị trường hiện nay. Đó là atorvastatin (Lipitor), fluvastatin (Lescol), lovastatin (Mevacor), pravastatin (Pravachol), rosuvastatin (Crestor), simvastatin (Zocor) và pitavastatin (Livalo).

Khi người bị bệnh tim mạch (huyết áp cao, mỡ cao) phối hợp việc sử dụng statins với tập thể dục, nguy cơ chết vì bệnh tim mạch của họ đã giảm đáng kể (75%) so sánh với người chỉ dùng một thứ (hoặc là statin, hoặc là tập thể dục) không thôi.

Đối với người già trên 75 tuổi, việc sử dụng statins cũng vẫn rất an toàn, và chúng là phương cách hiệu nghiệm kéo dài tuổi thọ của các cụ qua việc ngăn ngừa được các chứng trụy tim và tai biến mạch máu não, là những chứng mà càng già càng bị nhiều.

Một ngạc nhiên thích thú là một nghiên cứu mới đây cho biết bệnh nhân bị ung thư phổi loại non-small cell (NSCLC) đã được cắt bỏ khối u nếu uống thuốc statins có thể thọ lâu hơn những người không uống thuốc, và nguy cơ bị tái phát cũng ít hơn.

Chất ngăn chặn sự hấp thụ cholesterol (cholesterol absorption inhibitors). Ruột non hấp thụ cholesterol từ thức ăn rồi đưa vào dòng máu. Thuốc ezetimibe (Zetia) giúp hạn chế sự hấp thụ này, khiến lượng cholesterol vào máu do thực phẩm cung cấp sẽ bị giảm thiểu.

Thuốc hạ triglycerides. Nếu máu có nhiều triglycerides, bác sĩ sẽ cho dùng thuốc:

* Fibrates. Các thuốc fenofibrate (Tricor, Lipofen, Lofibra) và gembibrozil (Lopid) giúp hạ mức triglycerides bằng cách bắt gan bớt sản xuất cholesterol loại VLDL (đa số là triglycerides) và gia tốc việc lấy triglycerides ra khỏi máu.

* Niacin. Niacin (Niaspan) giúp hạ triglycerides bằng cách hạn chế khả năng của gan trong việc sản xuất cholesterol loại LDL và VLDL.

* Omega-3 fatty acid supplements. Chất acid béo Omega-3 có thể giúp hạ cholesterol trong máu. Thuốc được bán tự do trên kệ. Dù vậy, bạn cũng nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc này, vì nó có thể ảnh hưởng đến các thuốc khác mà bạn đang dùng.

Phản ứng phụ.

Phản ứng phụ của thuốc thay đổi tùy người. Thông thường, người ta có thể bị ngứa, đau bắp thịt, xáo trộn tiêu hóa, chóng mặt, nhức đầu và gia tăng diếu tố gan (liver enzymes) khi sử dụng các loại thuốc hạ mỡ. Có người bị chứng nhão bắp thịt (rhabdomyolysis), tuy hiếm, nhưng khi phát hiện thì phải ngưng thuốc statin ngay. Khi dùng thuốc hạ mỡ, cơ năng gan của người dùng phải được theo dõi thường xuyên (3- 6 tháng) qua thử nghiệm diếu tố gan Nếu diếu tố gan tăng cao bất ngờ hoặc nhiều quá thì phải ngưng thuốc. Bác sĩ của bạn sẽ giải thích rõ hơn về các biến chứng/phản ứng phụ mỗi khi cho toa.

Điều trị chứng cao cholesterol ở trẻ em

Đối với trẻ em từ 2 tuổi trở lên mà bị cao cholesterol hay béo phì thì biện pháp tốt nhất là tiết giảm khẩu phần và tập thể dục. Hiệp Hội Nhi Khoa Hoa Kỳ cũng đề nghị điều trị bằng thuốc cho trẻ em từ 8 tuổi trở lên nếu các em này có lượng LDL cao. Thế nhưng khuyến cáo này không được tất cả giới y khoa nhất trí tán đồng vì các phản ứng phụ của thuốc.

Lối Sống và Thói Quen

Thay đổi lối sống là cách căn bản để làm giảm mức cholesterol trong máu. Giảm cân nặng, ăn thực phẩm lành mạnh, và năng tập thể dục sẽ làm hạ mức cholesterol trong máu. Nếu bạn hút thuốc thì nên bỏ hút ngay.

- Giảm cân. Béo phì làm tăng mức cholesterol trong máu. Chỉ cần giảm 5-10 pounds là đã thấy tác dụng rõ rệt trên mức cholesterol. Hãy tìm mọi phương thức để giảm cân. Hãy đặt tiêu chuẩn để phấn đấu lâu dài cho việc giảm cân, vì giảm cân vốn là việc khó làm và đòi hỏi sự kiên nhẫn.

- Ăn thực phẩm lành mạnh. Thức ăn có hiệu quả trực tiếp trên mức cholesterol. Ăn thực phẩm có nhiều chất xơ (fiber) và các loại thực phẩm có tác dụng hạ mỡ sẽ giúp làm giảm cholesterol. Các món mỡ bão hòa (saturated fat) và mỡ biến chế (trans fat) sẽ làm tăng total cholesterol và LDL. Các mỡ đơn dạng không bão hòa (monononsaturated) - được tìm thấy trong dầu olive, dầu đậu phộng (peanut) và dầu cải (canola oil) - là những loại mỡ tốt (đừng lẫn với peanut butter là chất có thể gây ung thư, theo một số nghiên cứu khác). Hạt hạnh nhân (almond) và hạt quả óc chó (walnuts) cũng rất tốt cho người cao mỡ máu. Mỡ biến chế - được tìm thấy trong margarines và các loại bánh nướng ngoài thị trường, như cookies, crackers, snack cakes - là những thực phẩm rất có hại: nó không những làm tăng LDL mà còn làm giảm HDL. Trên thị trường, có nhiều thực phẩm biến chế được quảng cáo là trans fat free. Thực ra, chúng có thể vẫn chứa một hàm lượng nhỏ nào đó. Ăn nhiều các thực phẩm ấy cũng có hại vì... tích tiểu thành đại! Các thực phẩm chứa nhiều cholesterol là bộ đồ lòng của động vật bốn hay hai chân (tim, gan, cật, ruột, v.v.), lòng đỏ trứng, sữa nguyên chất. Nên dùng thịt nạc, trứng giả, và sữa dưới 2% thì tốt hơn. Các món từ tinh bột cũng làm tăng cholesterol. Ăn các loại hạt còn cám thì tốt cho sức khỏe (whole wheat flour, brown rice). Oatmeal và oat bran cũng rất tốt. Rau và trái cây chứa nhiều chất sợi cũng giúp hạ cholesterol. Một số cá, như cá thu (cod, tuna) và cá bơn lưỡi ngựa (halibut), chứa ít mỡ bão hòa hơn là thịt động vật 2 và 4 chân. Cá hồi (salmon), cá nục (mackerel) và cá trích (herring) có nhiều acid béo omega-3 cũng rất tốt cho sức khỏe.

- Bia rượu. Uống rượu bia vừa phải thì giúp tăng HDL, nhưng phải cẩn thận kẻo đâm nghiền thì nguy to. Mỗi ngày, một chai bia hay một ly rượu  nho đỏ cho đàn bà, và hai chai bia hay hai ly rượu vang đỏ cho đàn ông, là vừa đủ.

- Tập thể dục đều đặn. Tập thể dục đều đặn mỗi ngày từ 30 đến 60 phút có thể giúp hạ LDL và tăng HDL. Nên tham khảo ý kiến của bác sĩ gia đình trước khi quyết định kiểu và thời lượng tập, vì chỉ bác sĩ gia đình mới biết được khả năng chịu đựng của bạn đến đâu. Đi rảo bước mỗi ngày, đạp xe đạp, bơi lội, là những phương cách tập thể dục vừa vui vừa khỏe. Kiếm bạn đồng tập (đừng lấy cớ để kiếm đào kiếm kép nhé) hay tham gia vào một nhóm tập thể dục để giúp sự tập luyện được vui hơn, đều đặn hơn. Có thể chia 30 hay 60 phút thành nhiều buổi, mỗi buổi 10, 15, 20, 30 phút, tùy hoàn cảnh và sức chịu đựng của mỗi người.

- Đừng hút thuốc lá. Bỏ thuốc lá sẽ giúp tăng HDL và giảm huyết áp. Chỉ cần ngưng hút thuốc 20 phút là huyết áp hạ xuống liền. Chỉ cần ngưng hút thuốc 24 giờ là nguy cơ trụy tim cũng giảm bớt. Bỏ hút thuốc một năm: nguy cơ bị trụy tim giảm hẳn một nửa so với người vẫn còn hút. Bỏ hút thuốc 15 năm: nguy cơ bệnh tim sẽ giảm hẳn, từ lúc này bạn được coi như người chưa bao giờ hút thuốc.

BÀN THÊM VỀ VẤN ĐỀ ĂN UỐNG

Thức ăn phải được kiểm soát không những về "phẩm" mà còn về "lượng". Ăn quá no có nghĩa là đưa vào cơ thể quá nhiều năng lượng (calories), mỡ (fat) và cholesterol.

Hãy ăn các món ăn cung cấp ít calories và nhiều chất bổ dưỡng, như trái cây và rau. Rau và trái cây là nguồn cung cấp sinh tố và khoáng chất (minerals). Chúng cũng cho nhiều chất xơ (fiber) giúp bảo vệ tim và khỏi táo bón. Ăn nhiều rau trái cũng giúp mau no để khỏi phải ăn những thức ăn khác như thịt, mỡ, cơm, bánh mì, bơ sữa, là những thứ không tốt cho tim. Giảm thiểu các món cho nhiều calories và mặn (như thực phẩm đã chế biến và đồ hộp) cũng sẽ giúp ngăn ngừa bệnh tim mạch.

Tuy nhiên, có một số rau trái không nên ăn: dừa, rau trộn với các loại nước xốt (sauces) có chất béo, các loại trái cây đóng hộp với nước đường (syrup).

Hãy ăn các loại hạt còn nguyên cám (whole grain). Hạt chưa xay còn cám là nguồn tốt cung cấp chất xơ và các chất dinh dưỡng khác có lợi cho việc điều hòa huyết áp và bảo vệ tim. Gia tăng việc ăn các loại gạo nâu (brown rice), gạo mì nguyên cám (whole-wheat), quinoa, barley (gạo lúa mạch) hay couscous. Cố gắng giảm bớt hay tránh xa các loại thức ăn sau: gạo trắng, gạo mì đã xay, bánh ngọt muffins, bánh ngọt waffles đông lạnh, bánh mì làm bằng bột bắp, doughnuts, biscuits, granola bars, bánh nướng (cakes), bánh pies, mì sợi làm với trứng (egg noodles), và bắp rang tẩm bơ (buttered popcorns). Bạn cũng có thể thêm hột cây lanh (flaxseeds) vào khẩu phần. Hột lanh là loại hột nhỏ mầu vàng chứa nhiều chất xơ và omega-3, giúp hạ total cholesterol trong máu. Bạn có thể xay hột này ra bằng máy xay sinh tố hoặc máy xay cà phê rồi cho một muỗng nhỏ vào trong yogurt, nước táo hay cereal nóng để ăn hay uống, vừa ngon vừa bổ dưỡng.

Nếu phải ăn các thực phẩm chứa mỡ thì hãy giảm thiểu tối đa các loại mỡ bão hòa (saturated fat) và mỡ biến chế (trans fat). Muốn vậy, hãy hạn chế dùng các loại mỡ đặc (solid fats) như mỡ động vật, bơ, margarine và shortening để nấu nướng. Khi ăn thịt thì hãy lóc bỏ các lớp mỡ bám quanh hoặc tìm thịt nạc mà ăn. Tránh các món ăn có tẩm dầu, dù chỉ là "reduced fat". Cách tốt nhất để nhận diện các món ăn "ngụy trang" này là tìm nhóm chữ "partially hydrogenated" trên nhãn dán ngoài vỏ hộp. Nếu vỏ hộp có nhóm chữ này thì có nghĩa là món ăn ấy đã được pha chế với "trans fat". Ăn miết thì cũng có hại vì hiện tượng tích tiểu thành đại.

Khi phải dùng dầu mỡ để xào nấu, hãy dùng loại mỡ đơn dạng chưa bão hòa (monounsaturated) như dầu olive, dầu canola. Mỡ đa dạng chưa bão hòa (polyunsaturated) được tìm thấy trong các hạt (nuts và seeds) cũng tốt cho tim mạch. Mặc dù các loại mỡ này làm giảm cholesterol, nhưng dùng nhiều cũng có hại vì chúng cho quá nhiều năng lượng (calories), dễ gây ra béo phì.

Thịt nạc các loại, cá, các loại sữa đã giảm chất béo (skim milk), lòng trắng trứng, và trứng giả (egg substitutes) là nguồn cung cấp protein rất tốt. Hãy tập thói quen: uống sữa đã giảm béo thay vì uống sữa nguyên chất; ăn thịt gà nạc thay vì ăn thịt gà cả da; ăn cá thay vì ăn thịt. Một số loại cá, như cá hồi (salmon), cá nục (mackerel), và cá trích (herring), ngoài việc cung cấp protein, còn cho nhiều omega-3 giúp làm giảm triglycerides trong máu. Tương tự là các loại hạt như hạt quả cây lanh (flaxseeds), hạt quả óc chó (walnuts), hạt đậu nành (soybeans), và dầu cải canola.

Người mình thích ăn cá kho hoặc thịt nướng. Kho và nướng phải dùng nhiệt độ cao và thời lượng dài thì cá mới săn khô và hết tanh hoặc thịt mới thơm lừng. Chính việc sử dụng nhiệt độ cao trong một thời gian dài để kho cá-đã-tẩm-đường-ngào hay nướng thịt-còn-lẫn-mỡ sẽ khiến cho hỗn hợp thực phẩm đó biến hóa thành các chất "Advanced Glycation End" products (AGEs) có hại cho hệ thống tim mạch và thận, cũng như có thể làm người ta mau bị lú lẫn (dementia). Vì thế, để ăn cá và thịt, chúng ta nên hấp, luộc, nấu với chút nước, thay vì kho, nướng hoặc chiên. Khi nấu thì nên hạ lửa và giảm bớt thời lượng nấu. Nên phết lên cá hay thịt chút nước dấm hoặc nước chanh trước khi kho hay nướng để giúp giảm thiểu hiện tượng chuyển hóa AGEs.

Ngoài ra, các loại quả có hạt (legumes), như các loại đậu (beans, peas và lentils), cũng là nguồn tốt cung cấp protein mà chứa rất ít mỡ, được dùng để thay thế thịt động vật.

Muối nhiều trong khẩu phần có thể làm tăng huyết áp, là nguy cơ gây bệnh tim mạch. Bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ khuyến cáo người lớn khỏe mạnh không nên ăn quá 1 muỗng cà phê (2300 mg) muối mỗi ngày. Với người trên 51 tuổi và người da đen, là những người thường bị máu cao, tiểu đường hay bệnh thận kinh niên, chỉ nên ăn dưới 1500 mg muối mỗi ngày. Khổ nỗi, người da đen lại là người thích ăn mặn! Những ai thích ăn thực phẩm đóng hộp, thức ăn đã chế biến sẵn, bánh mì, mì gói, nên cẩn thận, vì những món này rất mặn. Người Việt mình thích nấu thức ăn tươi mỗi ngày là một tập quán rất tốt. Chính qua việc nấu nướng này mà các bà có thể nêm nếm cho vừa khẩu vị của các thành viên trong gia đình, và đồng thời điều chỉnh được mức độ protein, mỡ và muối tùy tình hình sức khỏe của họ. Mỗi khi thức ăn bị mặn do nêm nếm quá tay, chúng ta thường "chữa" bằng cách thêm chanh hay đường. Đây chỉ là một việc giúp đánh lừa vị giác, vì lượng muối trong món ăn vẫn còn nguyên đó. Hãy pha thêm nước, nếu được, để chữa món ăn quá mặn. Ngay sau khi ăn xong, nhớ uống thật nhiều nước để hòa loãng thức ăn còn ở trong bụng. Cũng nên nhớ là số lượng muối dùng hàng ngày nói ở đây bao gồm cả trong nước mắm hay nước xì-dầu, chứ không chỉ là muối ăn đâu.

Ăn uống là một trong "tứ khoái". Kiêng cữ quá thì mất cả vui. Vì thế, đôi khi, hoặc mỗi khi có tiệc tùng, bạn có thể thoải mái "ăn gì thì ăn", miễn là bạn không nằm ở trong diện tuyệt đối hạn chế như bị tiểu đường, huyết áp quá cao, suy thận, v.v.. Hãy hỏi ý kiến bác sĩ của bạn để được chỉ dẫn về kiêng khem đúng với tình hình sức khỏe của bạn.

Và, đừng quên: tạo nên thói quen ăn uống tốt, tập thể dục đều đặn, bỏ hút thuốc lá, giảm cân nếu béo phì, quẳng gánh lo đi mà vui sống, và uống thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ, là những điều bạn phải thuộc làm lòng và áp dụng đúng đắn để ngăn ngừa các chứng trụy tim và tai biến mạch máu não, hầu kéo dài tuổi thọ.

Tài liệu tham khảo:

- Dyslipidemia (http://www.statinanswers.com/dyslipidemia.htm)

- Heart Disease Conditions (http://www.cdc.gov/heartdisease/conditions.htm)

- Hyperlipidemia (http://www.mayoclinic.com/health/hig...sterol/DS00178)

- NMR LipoProfile (http://www.theparticletest.com/healt...esource-center)

- Statins Linked to Lung Cancer Survival (http://www.feinberg.northwestern.edu...ns_cancer.html)

- Modifying Vietnamese Cuisine to lower incidence of diseases in older “Viet Kieu” by Pham H Liem, MD (http://www.svqy.org/lower.html)

- Cholesterol drugs and exercise key to prolonging life
http://www.irishexaminer.com/archive...fe-215298.html

Bác sĩ Lê Văn Thu
Nguyễn Đắc Song Phương chuyển